(untitled) (Przegląd Pedagogiczny, 2025)
Osiągnięcia szkolne uczniów to stale aktualny temat, zwłaszcza w przypadku uczniów z trudnościami w nauce, doświadczających niepowodzeń lub mających osiągnięcia poniżej swoich możliwości. Czynnikiem mającym istotne znaczenie w tym zakresie jest wytrwałość w działaniu, która odpowiada za kontynuowanie działania w niesprzyjających warunkach i wpływa bezpośrednio na lepsze radzenie sobie z wyzwaniami, jakie stawia przed uczniami szkoła. Celem artykułu jest opisanie zjawiska wytrwałości w działaniu oraz jej znaczenia dla osiągnięć szkolnych uczniów. Analiza naukowych opracowań umożliwi określenie naukowych podstaw do badań nad wytrwałością uczniów oraz do opracowywania oddziaływań pedagogicznych i profilaktycznych adresowanych do dzieci i młodzieży szkolnej. W artykule przywołano różne definicje wytrwałości w działaniu i pojęć pokrewnych, scharakteryzowano jej cechy, związki z motywacją. Nawiązano także do różnych koncepcji i modeli wytrwałości, tj. modelu działania Heckhausena, modelu samoregulacji Baumeistera, koncepcji kontroli działania Kuhla oraz przytoczono ważne wyniki badań. Autorka opisuje mechanizmy kontroli działania i orientacje na działanie/stan (zmienność) w aktywności jednostki, uwzględniając ich znaczenie dla osiągnięć szkolnych uczniów. W artykule zawarto także opis profilu ucznia wytrwałego i mającego deficyty w tym zakresie. Wytrwałość w działaniu ma istotne znaczenie dla konsekwentnego, zgodnego z oczekiwaniami dążenia do celu, doprowadzania do końca podjętych aktywności, doświadczania powodzenia. Jest istotnym warunkiem osiągania przez uczniów sukcesów szkolnych i czynnikiem chroniącym przed niepowodzeniami. Badania dowodzą, że uczniowie wytrwali (zorientowani na działanie) mają większe szanse na odniesienie sukcesu szkolnego, a także życiowego. Uczniowie niewytrwali (zorientowani na stan) mają trudności w zakresie wytrwałego działania, są uczniami z niskimi osiągnięciami w nauce.