(untitled) (Przegląd Pedagogiczny, 2025)
Celem artykułu jest przedstawienie poglądów na motywację, a w szczególności najbardziej aktualnej teorii motywacji, jaką jest teoria samodeterminacji (Self Determination Theory, SDT) Edwarda L. Deciego i Richarda M. Ryana wraz z płynącymi z niej konsekwencjami dla edukacji. Szczegółowo omówiono teorię SDT włącznie z czynnikami sprzyjającymi rozwojowi najbardziej optymalnej formy motywacji – motywacji wewnętrznej – oraz z korzyściami z niej płynącymi. W oparciu o wyniki badań przedstawiono sytuacje, w których dominująca w realiach polskiego systemu edukacji motywacja oparta o nagrody i kary jest skuteczna, jednocześnie podkreślono zagrożenia, jakie niesie za sobą stosowanie metody „kija i marchewki”. Na końcu artykułu przedstawiono również rekomendacje dla rodziców i nauczycieli – wskazówki dla budowania motywacji wewnętrznej.