Lekcje oswajania lęku z Hannah Arendt (Przegląd Pedagogiczny, 2025)
Lekcje oswajania lęku z Hannah Arendt Współczesna edukacja coraz częściej staje się przestrzenią, w której lęk przenika wszystkie aspekty szkolnej rzeczywistości – od presji wynikającej z systemu oceniania, po niepewność związaną z gwałtownymi przemianami społecznymi i politycznymi. Zainspirowany myślą Hannah Arendt artykuł analizuje, w jaki sposób edukacja może zarówno podtrzymywać lęk poprzez mechanizmy kontroli i selekcji, jak i stanowić przestrzeń jego przezwyciężania poprzez refleksję i działanie. Punktem wyjścia jest Arendtowskie pojęcie natality – zdolności do inicjowania nowego początku – oraz kontrast między edukacją jako przestrzenią oikos (przystosowania i przetrwania) a polis (wspólnoty i sprawczości). W świetle neoliberalnych reform i rosnącej instrumentalizacji edukacji artykuł wskazuje na konieczność przekształcenia szkoły w miejsce sprzyjające rozwojowi autonomii intelektualnej i aktywnego uczestnictwa w życiu publicznym. Podkreślona zostaje także rola pedagogii emancypacyjnej Jacques’a Rancière’a oraz krytycznego myślenia jako narzędzia przeciwstawiania się mechanizmom lęku i podporządkowania. Analiza prowadzi do wniosku, że edukacja, jeśli ma być przestrzenią wolności, musi stać się miejscem, gdzie jednostki uczą się nie tylko adaptacji do rzeczywistości, ale również jej przekształcania w imię amor mundi.