Wielowymiarowość kryzysu w Afganistanie
DOI:
https://doi.org/10.34767/DP.2025.01.04Słowa kluczowe:
Afganistan, Talibowie, UNAMA, szkoła hanaficka, Islam, prawo szariatu, COVID-19, prawa człowiekaAbstrakt
Przedmiotem rozważań jest niestabilna sytuacja w Afganistanie (Islamskim Emiracie Afganistanu). Praca porusza aspekt łamania praw człowieka ludności afgańskiej. Ważny element stanowią problemy gospodarcze i humanitarne, z którymi nieustannie mierzy się Afganistan. Wykazano również związek wyżej wymienionych kwestii z prawem szariatu, a także z faktem objęcia władzy w Afganistanie przez obecnie rządzących talibów. Praca porusza wątek historyczny konfliktów w Afganistanie. Kluczowym elementem pracy, będącym także metodą badawczą artykułu, jest analiza raportów Sekretarza Generalnego ONZ, dotyczących sytuacji w Afganistanie w latach 2022 – 2025. Równie istotnym elementem przedmiotowego artykułu jest wskazanie wpływu jaki swoimi działaniami wywiera UNAMA (ang. United Nations Assistance Mission in Afghanistan) na rozwiązywanie problemów dotyczących ludności afgańskiej. Celem pracy jest również podjęcie próby oceny działań misji pokojowej oraz działań Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Bibliografia
Literatura:
Ahmad S., Ihsan N., Shaukat, Analyzing the Historical Perspective of Taliban in Order to Understand the Re-Emergence of Taliban and Future Prospects for Neighboring Countries, “Pakistan Journal of Social Research” 2021, vol. 3, nr 1
Brzozowski W., Krzywoń A., Wiącek M., Prawa Człowieka, Warszawa 2019.
Bar W., Pochodzenie dziecka i władza rodzicielska w prawie rodzinnym państw islamskich, „Studia
z Prawa Wyznaniowego” 2004, nr 7.
Brataniec K., Stosunki władzy w islamie na przykładzie Egiptu, Maroka i Arabii Saudyjskiej, Kraków 2016.
Cenda-Miedzińska K., Rola i znaczenie prawa szariatu w kształtowaniu bezpieczeństwa społecznego Afgańczyków, [w:] Rozwój społeczności międzynarodowej: przeszłość oraz nowe wyzwania, t. 3, red. R. Kordonski, O. Struk, D. Kamilewicz-Rucińska, J. Ruciński, Ł. Muszyński, K. Sygidus, Lwów 2016
Kubiak P. Najcięższe przestępstwa szariatu (‘hudud’) w świetle uwag zawartych w klasycznym podręczniku ‘Umdat Al-salik’ Al-misriego, „Zeszyty Prawnicze” 2019, nr 19(3).
Mucha M., Małżeństwo muzułmanina z chrześcijanką. Perspektywa prawa islamu, [w:] „Kościół i Prawo” 2014, nr 2
Oniszczuk-Gaik Z., Kto ma prawo do praw człowieka? Prezentacja muzułmańskiego punktu widzenia na przykładzie dwóch międzynarodowych deklaracji, [w:] Ciągłość i zmiana w świecie islamu, red. I. Kończak, M. Woźniak-Bobińska, Łódź 2016.
Sadowski M., Kontrakt małżeński w prawie islamu, „Studia Prawno-Ekonomiczne” 2017, nr 103.
Samojedny M., Sunickie szkoły prawa muzułmańskiego, [w:] Acta Erasmiana. Varia, red. M Sadowski, Wrocław 2013
Satriana E., Human Rights in the Perspective of Sharia and International Law, [w:] “Maqsha: Journal of Islamic Jurisprudence” 2025, vol. 2, no. 1
Stępień M., Pozycja dziecka w prawie rodzinnym islamu, „Przegląd Prawa i Administracji” 2021, nr 127.
Tubisz M., Prawne aspekty instytucji małżeństwa w islamie [w:] Prawo Małżeńskie i jego relacje z innymi gałęziami prawa, red. I.A. Jaroszewska, G. Ćwikliński, Olsztyn 2017.
Zyzik M., Małżeństwo w prawie muzułmańskim, Warszawa 2003.
Orzeczenia
Wyrok EKPC z 07.07.1989 r. Soering v. Zjednoczonemu Królestwu, skarga nr 14038/88.
Wyrok EKPC z 30.01.1998 r., Zjednoczona Partia Komunistyczna i inni v. Turcji, skarga nr 133/1996/752/951.
Wyrok ETPC z 13.02.2025 r., Refah Partisi i inni v. Turcji, skarga nr 41340/98, 41342/98, 41343/98,41344/98.
Dokumenty:
Traktat Północnoatlantycki sporządzony w Waszyngtonie dnia 4 kwietnia 1949 r. (tj. Dz.U. 2000, nr 87, poz. 970)
Rezolucja Organizacji Narodów Zjednoczonych z 28 marca 2002 r., S/RES/1401.
Report of the Secretary-General ONZ z dnia 28 stycznia 2022 r., The situation in Afghanistan and its implications for international peace and security A/76/667–S/2022/64.
Report of the Secretary-General ONZ z dnia 1 grudnia 2023, The situation in Afghanistan and its implications for international peace and security A/78/628 S/2023/941.
Report of the Secretary-General ONZ z dnia 6 grudnia 2024, The situation in Afghanistan and its implications for international peace and security A/79/675–S/2024/876.
Report of the Secretary-General ONZ z dnia 21 lutego 2025, The situation in Afghanistan and its implications for international peace and security A/79/797-S/2025/109.
Briefing to the United Nations Security Council by the Secretary-General’s Special Representative for Afghanistan, Roza Otunbayeva, z dnia 10 marca 2025 r.
Briefing to the United Nations Security Council by the Secretary-General’s Special Representative for Afghanistan, Roza Otunbayeva, z dnia 6 marca 2024 r
Źródła religijne:
Koran przekład Musa Çaxarxan Czachorowski, Muzułmański Związek Religijny w RP, Najwyższe Kolegium Muzułmańskie, 1459/2018.
Źródła internetowe:
Biuletyn PISM, 2021, nr 173(2371), https://pism.pl/webroot/upload/files/Biuletyn%20PISM%20nr%20173%20(2371)%201%20pa%C5%BAdziernika%202021%20r.pdf [dostęp: 11.03.2025].
Prawniczki w Afganistanie. Prawa kobiet = prawa człowieka. YouTube. https://youtu.be/Lu1XfuN2OZg?si=Dy4Y8C1u6pdmbuBQ [dostęp: 28.03.2025].
Populationof.net. Afganistan liczba ludności, https://www.populationof.net/pl/afghanistan/ [dostęp na dzień 11.03.2025].
United Nations Assistance Mission in Afghanistan (UNAMA), https://unama.unmissions.org/human-rights [dostęp: 28.03.2025].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Licencja ta umożliwia ponownym użytkownikom rozpowszechnianie, remiksowanie, dostosowywanie i tworzenie materiałów na dowolnym nośniku lub w dowolnym formacie, pod warunkiem wskazania twórcy. Licencja pozwala na wykorzystanie komercyjne.
