Czy mamy kochać zwierzęta czy mamy dać im prawa?

Abstrakt

Są sytuacje, w których nie powierzamy swoich spraw prawu. Mimo tego, że często są to sytuacje najważniejsze. Na przykład i ten temat będzie osią mojego artykułu, stronimy od prawa wobec przyjaciół. Nie tyle stronimy od prawa, kiedy wchodzimy z przyjaciółmi w różnego typu relacje urzędowe, czy handlowe, bo tutaj bywa przecież różnie, ale nie powierzamy prawu zasad działania samej przyjaźni. Uważamy bowiem, że sama przyjaźń ma charakter zbyt subtelny. Podobnie jest z miłością, małżeństwo nie tyle przecież reguluje samą miłość, ile sytuuje ją w ramach prawnych. Zarówno Platon (Polityk, Prawa), jak i Arystoteles (Etyka nikomachejska), bo ich będę przede wszystkim pytał o zdanie, posługują się pewnego typu hierarchią. Upraszczając: Miłość ma naturę boską (Platon, Fajdros), a prawo, nawet wtedy, kiedy jest przez bogów darowane, w ludzkich rękach stygnie, i choć w chwili stanowienia często lśni blaskiem słuszności, słuszność z czasem traci. Szczególnie wtedy, kiedy mamy do czynienia z prawem spisanym, operuje ono w obrębie pewnego typu nierzeczywistej ogólności. Kłopot w tym, że prawo, kiedy zostanie już ustanowione, reguluje również te kwestie, które mogły by sobie poradzić bez niego. Jak każde narzędzie, tak i prawo cechuje pewien nadmiar, nadmiar wynikający z samego narzędzia, jak i z tych, którzy z niego korzystają. Mówiąc prościej: zawsze zdarzać się będą takie sytuacje, w których prawo odezwie się tam, gdzie poradzilibyśmy sobie w inny sposób. Prawo wymaga jednak posłuszeństwa, a zatem bezwzględności.