About the fortifications of the Bydgoszcz Castle from the plan by Erik Dahlbergh
DOI:
https://doi.org/10.34767/KB.2023.44.01Keywords:
Erik Dahlbergh, Bydgoszcz, zamek, fortyfi kacje, XVII wiekAbstract
The view and map of the city along with the castle, made by Erik Dahlbergh in the 17th century, are the oldest known iconographic and cartographic sources to the old-Polish history of Bydgoszcz. Therefore, they are frequently recalled in scientific and popular studies, serving as a basis
for various deliberations on historic issues. Lack of comparative materials makes it difficult to determine clearly their credibility. To date, in reference to the plan of the castle, it had been assumed that Dahlbergh presented on it the actual status of the fortifi cations drawn on. This assumption omitted the role it played in the army of King Charles X Gustav. The tasks carried out by this officer undertaken during the Swedish Deluge in the Republic of
Poland, in the period of the Second Northern War, indicate that he developed a concept for modernization of the medieval castle of Bydgoszcz, adjusting it to the new siege techniques. It can be confirmed by the results of the latest archeological research, which allowed to draw completely different conclusions regarding location, dimensions and fortifi cation of the Bydgoszcz stronghold, verifying the earlier hypotheses.
References
Atlas historyczny miast polskich, t. 2, Kujawy, z. 1, Bydgoszcz, red. A. Czacharowski, Toruń 1997.
Bednarczyk P., Kaplica Moskiewska – co zobaczył Erik Dahlbergh?, „Stan Badań nad Wielokulturowym Dziedzictwem Dawnej Rzczypospolitej”, t. VIII, red. W. Walczak, K. Łopatecki, Białystok 2017, s. 253–276.
Bydgoszcz – Stare Miasto, [w:] „Wczesnośredniowieczne grodziska w Polsce” t. 1, pod red. W. Chudziaka i J. Bojarskiego, Wrocław 2019, s. 63–108.
Chudziak W., Z badań nad wczesnośredniowiecznym zespołem osadniczym w Bydgoszczy, „Komunikaty Archeologiczne”, t. 6, 1994, s. 57–69.
Chudziak W., Wczesnośredniowieczny ośrodek bydgoski w świetle źródeł archeologicznych, [w:] „Kraje słowiańskie w wiekach średnich. Profanum i sacrum”, red. H. Kóčka-Krenz, W. Łosiński, Poznań, 177–186.
Dahlbergh E., Suecia antiqua et hodierna, t. I–III, Stockholm 1716.
„Dziennik Kujawski”, R. III, Nr 113, Inowrocław, s. 1–2, 1895.
Grochowski R., Zamek bydgoski, „Kronika Bydgoska”, t. XXVII, 2006, s. 11–74.
Grochowski R., Bramy, wały i fortyfikacje bastionowe dawnej Bydgoszczy, „Kronika Bydgoska”, t. XXI, Bydgoszcz 2002, s. 152–185.
Guldon Z., Kabaciński R., Szkice z dziejów dawnej Bydgoszczy. (XVI–XVIII w.), Bydgoszcz 1975.
Heyduk B., Dahlbergh w Polsce. Dziennik i ryciny szwedzkie z dziejów „potopu” 1656–1657, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1971.
Kohte J., Verzeichnis der Kunstdenkmäler der ProvinzPosen, Bd. 4, Berlin 1897.
Krawczuk W., Eryk Dahlberg i Samuel Pufendorf – postulaty badawcze, „Miscellanea Historico-Archivistica”, t. 17, 2010, s. 35–40.
Kühnast L., Historische Nachrichten über die Stadt Bromberg von der Gründung der Stadt bis zur Preussischen Besitznahme, Bromberg–Berlin–Posen 1837.
Łbik L. Widok i plan Bydgoszczy z czasów szwedzkiego „potopu”, „Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i regionu”, z. 3, Bydgoszcz 1998, s. 17–25.
Łbik L., Zamek w Bydgoszczy, Komunikaty Archeologiczne VI, Bydgoszcz 1994, s. 133–156.
Łopatecki K., Itineraria jako źródła poznania myśli strategicznej i operacyjnej w okresie panowania Stefana Batorego, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” R. 63: 2018 nr 2, s. 29–49.
Łopatecki K., Prace kartograficzne wykonywane na ziemiach Rzeczypospolitej przez szwedzkich inżynierów wojskowych w XVII stuleciu, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości”, T. XLVI, s. 55–80.
Łopatecki K., Stan badań nad ocena wiarygodności Grafik autorstwa Erika Dahlbergha, „Stan Badań nad Wielokulturowym Dziedzictwem Dawnej Rzeczypospolitej”, t. VIII, red. W. Walczak, K. Łopatecki, Białystok 2017, s. 183–203.
Mincer F., Czasy „potopu” szwedzkiego (1655–1660). [w:] „Historia Bydgoszczy”, tom 1, Bydgoszcz 1991, s. 232–238.
Opisy starostwa bydgoskiego z lat 1661–1765, wyd. Z. Guldon, Bydgoszcz 1966.
Polkowski I., Bydgoszcz. Kilka historycznych wspomnień o zamku i mieście, Poznań 1871.
Przyboś A., Eryk Dahlbergh, szwedzki pamiętnikarz (1625–1703), „Rocznik NaukowoDydaktyczny. Prace historyczne”, z. 6, 1972, s. 189–210.
Przyboś A., Wstęp, [w:] B. Heyduk, Dahlbergh w Polsce. Dziennik i ryciny szwedzkie z dziejów „Potopu” 1656–1657, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1971, s. 9–13.
Pufendorf S., De rebus a Carolo Gustavo Sveciae Rege gestis commentariorum libri septem, Norimbergae 1696.
Pufendorf S., Sieben Bücher Von denen Thaten Carl Gustavs, Königs in Schweden, Nürnberg 1697.
Pufendorf S., Siedem ksiąg o czynach Karola Gustawa króla Szwecji, oprac. i tłum. Wojciech Krawczuk, Warszawa 2013.
Schmidt E., Aus Bromberg Vorzeit. Die Burg Bydgoszcz–Bromberg, Bromberg 1902.
Schmidt E., Die Burg Bydgoszcz–Bromberg, „Aus dem Posener Lande”, Jg. 5, H. 8, 1910, s. 374–379.
Siwiak A., Siwiak W., Gród i zamek bydgoski w świetle badań archeologicznych w trakcie budowy sieci ciepłowniczej w ciągu ulicy Grodzkiej, Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i Regionu, z. 16, Bydgoszcz 2011, s. 10–17.
Siwiak A., Siwiak W., Zamek bydgoski w najnowszych badaniach archeologicznych, [w:] XXII Sesja Pomorzoznawcza. Od epoki kamienia do nowożytności”, pod red. J. Woźnego, J. Szałkowskiej-Łoś, J. Łosia, Bydgoszcz 2021, s. 317–325.
Tomkiewicz W., Weduty polskie z albumu J. R. Storna, „Rocznik Historii Sztuki, t. III, 1962, s. 262–288.
Woźny J., Zamek bydgoski w świetle źródeł archeologicznych, „Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i Regionu”, z. 1, Bydgoszcz 1996, s. 14–18.
Zyglewski Z., Bydgoska fara w świetle wczesnych źródeł ikonograficznych i kartograficznych, [w:] „Kościół katedralny w Bydgoszczy”, red. A. Jankowski, D. Karczewski, Bydgoszcz 2018, s. 141–165.
Zyglewski Z., Dwa najstarsze plany Bydgoszczy z roku 1657, „Kronika Bydgoska”, t. XVI, 1994, Bydgoszcz 1995, s. 120–130.
