Publikacje środowiska niemieckich wysiedlonych/wypędzonych o Bydgoszczy
DOI:
https://doi.org/10.34767/KB.2025.46.07Słowa kluczowe:
II wojna światowa, Niemcy, wysiedlenie, wypędzenie, Republika Federalna Niemiec, Niemiecka Republika DemokratycznaAbstrakt
Celem artykułu jest ukazanie środowiska niemieckich wysiedlonych z Bydgoszczy w kontekście ich działalności wydawniczej. Bydgoscy Niemcy znajdujący się po wojnie w Republice Federalnej Niemiec nie tylko działali w różnych organizacjach, ale także podjęli się pracy popularyzatorskiej dziedzictwa pruskiego, niemieckiego w dziejach miasta. Stąd powstało wiele tytułów wydawniczych, w których zamieszczano artykuły o różnej problematyce. Niektóre osoby wywodzące się z tzw. Brombergerów, podjęły się naukowego opracowania wybranych fragmentów z historii miasta. Brak przygotowania zawodowego do badania naukowego tego ośrodka miejskiego i subiektywne, emocjonalne spojrzenie na zdarzenia historyczne wszystko to w sumie wpłynęło na wyłączny, niemiecki punkt widzenia środowiska niemieckich bydgoszczan na przeszłość miasta. Stąd nieobecność w tych publikacjach gruntownego spojrzenia na konsekwencje wojny i eksponowanie własnego spojrzenia, cierpień doznanych po 1945 r. Jednak w wyniku działalności środowiska wysiedlonych Niemców powstał określony dorobek publicystyczny, naukowy, który nie może być przemilczany, a należy go krytycznie ocenić.
Bibliografia
Źródła
Kukułka J., Traktaty sąsiedzkie Polski Odrodzonej, Wrocław-Warszawa-Kraków 1998.
Lippóczy P., Walichnowski T., Przesiedlenie ludności niemieckiej po drugiej wojnie światowej w świetle dokumentów, Warszawa-Łódź 1982.
Vertrag zwischen der Bundesrepublik Deutschland und der Republik Polen uber die Bestatigung der zwischen ihnen bestehenden Grenze vom 14.11.1990/Traktat między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o potwierdzeniu istniejącej między nimi granicy z 14 listopada 1990 r., Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Republiki Federalnej Niemiec we współpracy z Ambasadą Rzeczypospolitej Polskiej w Kolonii, Koln 1991.
Wybór dokumentów do nauki prawa międzynarodowego, oprac. K. Kocot, K. Wolfke, Wrocław-Warszawa 1978.
Opracowania
Andrzejewski M., Kurt Schumacher und Kulm, „Westpreussen-Jahrbuch”, 2003, Bd. 53.
Aus Brombergs Vergangenheit. Ein Heimatbuch fur den Stadt-und Landkreis. Zusammen- gestellt von Dr. Gunther Meinhardt, Wilhelmshaven 1973.
Boockmann H., Ostpreussen und Westpreussen. Deutsche Geschichte im Osten Europas, Siedler Verlag Berlin 1992.
Breyer R., Die deutsch-polnischen Beziehungen und die deutsche Volksgruppe in Polen (1932-1937), Marburg an der Lahn 1957.
Breyer R., Niemiecka ludność w Polsce w latach 1933-1939, [w:] Stosunki polsko-niemieckie 1933-1945, Pod red. A. Czubińskiego, Z. Kulaka, Poznań 1988.
Brockhaus Enzyklopadie. F.A. Brockhaus Wiesbaden 1974.
Bund der Vertriebenen. Vereinigte Landsmannschaften und Landesverbande. Handbuch, 1996.
Długokęcki W., Die Besiedlung des Danziger Werders in Mittelalter, „Westpreussen-Jahr- buch”, 2002, Bd. 52.
Długokęcki W., Die Spitalter und das Spitalwesen Elbings vom Mittelalter bis zur fruhen Neuzeit, „Westpreussen-Jahrbuch”, Bd. 49.
Gerlach-Damaschke R., Oft, wenn es schon im Leben ist, „Bromberg”, September 1997, nr 114.
Gertig K.-H., Kleiner Streifzug durch die Bromberger Presse, „Bromberg”, Dezember 2002, nr 130.
Grysińska-Jarmuła K., Czasopismo „Bromberg” o muzyce w Bydgoszczy, [w:] Materialne ślady kultury muzycznej na Pomorzu i Kujawach, pod red. A. Kłaput-Wiśniewskiej, Bydgoszcz 2012.
Hartmann S., Thorn in Konigreich Preussen. Die Anfange einer neuen Herrschaft (1793 1806), „Westpreussen-Jahrbuch”, Bd. 50.
In Bromberg aufgewachsen. Zum 80. Geburtstag von Karl-Heinz Gertig, „Bromberg”, Dezember 2002, nr 130.
Jagielska A., Frauengestalten bei Max Halbe. Zusammenfassung einer Diplomarbeit anhand ausgewahlter Dramen, „Westpreussen-Jahrbuch”, Bd. 49.
Jastrzębski W., Die deutsche Minderheit im September 1939 in Polen, in Sonderheiten in Bromberg, „Beitrage zur Geschichte Westpreussen”, Munster 2002, nr 18.
Kacprzak P., Organizacja przesiedleń ludności niemieckiej z Polski do stref okupacyjnych w Niemczech w roku 1946, „Acta Universitatis Wratislavensis. Przegląd Prawa i Administracji”, Wrocław 2009, t. LXXX.
Kampfert H.J., Die Danziger Seeschifer-Vereine und ihre Geschichte, „Westpreussen- Jahrbuch”, Bd. 51.
Kampfert H.J., Emil von Behring. Erster Nobelpreistrager fur Medizin-1901, „Westpreussen- Jahrbuch”, Bd. 52.
Neumeyer H., Westpreussen. Geschichte und Schicksal, Universitas Verlag Munchen 1994.
Rasmus H., In Memoriam Hanns- Jurgen Grund, „Bromberg”, 1981, nr 67.
Rasmus H., Lebensbilder westpreussischer Frauen in Vergangenheit und Gegenwart, Munster 1984.
Rasmus H., Pommerellen Westpreussen 1919-1939, Herbig Munchen 1989.
Rasmus H., Schattenjahre in Potulitz 1945, Schicksal in polnischen Internierungslagern. Eine Dokumentation, Nicolaus-Copernicus Verlag Munster/Westf. 1995.
Rasmus H., Gehl Julius, „Ostdeutsche Gedenktage. Personlichkeiten und historische Ereignisse”, Bonn 1995.
Rasmus H., Vom Volksliedgut in Westpreussen. Eine historische Ubersicht, Munster 1997.
Rasmus H., Die polnische Post in Danzig 1939 - Fehlerverhalten auf allen Seiten bei Kriegs-ausbruch, „Westpreussen-Jahrbuch”, Bd. 50.
Rasmus H., Zur Bewertung der September-Ereignisse 1939 in Polen, besonders in Bromberg, „Beitrage zur Geschichte Westpreussen”,Munster 2002, nr 18.
Samel W., Die Stadt Bromberg in Erzahlungen, Anekdote, Sagen, Chroniken, Reisebeschrei-bungen, Romanen, Lebenserinnerungen und Gedichten von einst. Ein Lesebuch, Husum Druck und Verlagsgesellschaft 1994.
Samel W., Der Sintflutbrunnen in Bromberg als Monumentalbrunnen wurde er 1904 eingeweiht, „Bromberg” April 2004, nr 134.
Stankowski W., Die „Vertreibung/Aussiedlung” 1945/47, „Westpreussen-Jahrbuch” Bd. 45,
Stankowski W., Niemcy na Pomorzu Gdańskim i Kujawach w latach 1944/45-1950. Ucieczka, życie codzienne, wysiedlenie, Bydgoszcz 2000.
Stankowski W., Problematyka niemcoznawcza w Bydgoszczy, „Kronika Bydgoska” 2017, t. 38.
Jahre Bromberg. Herausgegeben von Bernhart Jahnig und Gerhard Ohlhoff, Munster 1995.
