Icones et emblemata Théodore’a de Bèze jako narracja nowej formy jedności Kościoła. Próba interpretacji emblematów religijnie zaangażowanych
DOI:
https://doi.org/10.34767/TH.2023.14.04Słowa kluczowe:
Théodore de Bèze, emblematy, portrety, reformacja, SfajrosAbstrakt
Artykuł traktuje o zbiorze Icones et emblemata (1580) autorstwa szwajcarskiego reformatora, a zarazem sukcesora Jana Kalwina w Genewie, Théodore’a de Bèze. Zbiór stanowi pamiątkę nie tylko burzliwego okresu reformacji, konfliktów religijnych i budowy Kościoła reformowanego,lecz także w wielu aspektach pokazuje złożone relacje pomiędzy chrześcijańskim humanizmem i religijną propagandą. Głównym celem artykułu jest próba przybliżenia tych relacji poprzez analizę wybranych emblematów ilustrowanego zbioru. Jego pierwsza część zawiera kolekcję portretów i not biograficznych ojców i przedstawicieli Kościoła reformowanego z Niemiec, Szwajcarii, Francji, Anglii czy Królestwa Polskiego, a druga nawiązujący do tradycji humanistycznej zbiór 44 emblematów, z których omawiana część zawiera wyraźnie antykatolickie i filozoficzne przesłanie.
Bibliografia
Źródła
Th. de Bèze, Icones, id est verae imagines virorum doctrina simul et pietate illustrium […] quibus adiectae sunt nonnullae picturae quas Emblemata vocant, Jean de Laon, Genewa 1580, https://www.emblems.arts.gla.ac.uk/french/books.php?id=FBEa
Th. de Bèze, Les vrai pourtraits des hommes illustres […] plus, quarante quatre emblemes chrestiens, Jean de Laon, Genewa 1581, French Emblems: Bèze, Théodore de: Vrais Pourtraits (1581) (gla.ac.uk)
Biblia Tysiąclecia, wyd. IV, Poznań 1983
Literatura
Adams A., Webs of Allusion. French Protestant Emblem Books of the Sixteenth Century, Genewa 2003
Bizoń M., Teokracja genewska Jana Kalwina a Inkwizycja w Hiszpanii. Rozważania o renesansowej teonomii, w: Pressje (14). Teka czternasta. Ogniem czy mieczem? Stosunki państwo – Kościół, Kraków 2008, s. 174‒189
Daugirdas K., Reformation in Poland-Lithuania as European Networking Process, “Church History and Religious Culture”, T. 97: 2017, nr 3–4, s. 356‒368
Durrenmatt P., Histoire Illustrée de la Suisse I. De la préhistoire a la chute de l’ancienne confédération, Lozanna 1964
Euler C., Couriers od the Gospel: England and Zurich, 1531‒1558, Zurych 2006
Isaacson W., Leonardo da Vinci, tłum. M. Strąkow, Kraków 2019
Klaniczay T., Renesans. Manieryzm. Barok, tłum. E. Cygielska-Guttman, Warszawa 1986
Manetsch S., Theodore Beza in England, w: Theodore Beza at 500: New Perspectives on an Old Reformer, Getynga 2021
Morales J.M.R., Kościół i nauka. Konflikt czy współpraca?, tłum. sz. Jędrusiak, Kraków 2003
Narecki K., Logos w poematach Empedoklesa z Akragas, „Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria”, 2001, nr 2, s. 135‒155
Szalek R., Inwektywa wczesnochrześcijańska jako argument ad hominem na podstawie wybranej korespondencji pomiędzy św. Hieronimem a św. Augustynem, Wrocław 2019
Wright S.D., Theodore Beza. The Man and The Myth, E-BOOK, Amazon Kindle, Christian Focus, b.m.w. 2015, Amazon.com: Theodore Beza: The Man and the Myth (Biography): 9781781916841: Wright, Shawn D.: Libros
Wrońska K., Erazm z Rotterdamu jako nauczyciel humanizmu chrześcijańskiego, w: Filozoficzne Problemy Edukacji 3, Uniwersytet Jagielloński, Kraków 2020, s. 39‒60
