Prawo dostępu do informacji publicznej w polskim porządku prawnym
DOI:
https://doi.org/10.34767/DP.2025.01.03Słowa kluczowe:
transparentność, informacja, wiedza, prawa człowieka, prawo do informacji publicznej, konstytucja, kontrola władzy publicznej, sądowoadministracyjna kontrola wykonywania prawa do informacjiAbstrakt
Prawo do informacji publicznej, w założeniu ustrojodawcy, ma zapewniać aktywnemu obywatelowi możliwość uzyskiwania wiedzy na temat wszystkiego, co wiąże się z szeroko pojętym funkcjonowaniem państwa. Tylko dobrze poinformowany obywatel, mający dostęp do szerokiego spektrum informacji z każdej dziedziny, w której państwo podejmuje aktywność, ma możliwość świadomego podejmowania decyzji mających wpływ zarówno na niego samego, jak i na wspólnotę lokalną oraz całe społeczeństwo, w którym żyje. Artykuł jest analizą aktualnych uregulowań prawnych z zakresu prawa do informacji publicznej. Szczególny nacisk został przy tym położony na przedstawienie uprawnień osób pragnących skorzystać z tego prawa oraz odpowiadających im obowiązków organów władzy publicznej, a także środków prawnych przysługujących jednostce w przypadkach, gdy korzystanie z tego prawa staje się utrudnione lub wręcz niemożliwe. Opracowanie stawia sobie za cel nie tylko omówienie podstawowych zagadnień związanych z uprawnieniem do uzyskiwania informacji publicznej, przedstawienie stanowiska doktryny oraz aktualnego orzecznictwa, ale również wyjaśnienie aksjologicznych podstaw tego prawa.
Bibliografia
Aleksandrowicz T., Komentarz do ustawy o dostępie do informacji publicznej, Warszawa 2008.
Chrościcka-Bloch A., Opaliński B., Dostęp do informacji publicznej w prawie międzynarodowym i prawie Unii Europejskiej, [w]: Dostęp do informacji publicznej, red. P. Szustakiewicz, Warszawa 2025.
Drachal J., Zagadnienia sądowej ochrony prawa do informacji, „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” 2010, nr 5-6.
Encyklopedia popularna PWN, wyd. 14, Warszawa 1982.
Florczak-Wątor M., Prawo do informacji publicznej, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2019.
Górzyńska T., Geneza i rozwój prawa do informacji, [w:] Prawo informacji. Prawo do informacji, red. W. Góralczyk jun., Warszawa 2006.
Jaśkowska M., Sądowa kontrola prawa do informacji, „Kwartalnik Prawa Publicznego” 2013, nr 1.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (t.j. Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483 ze zm.).
Krajewski R., Odpowiedzialność karna za nieudostępnienie informacji publicznej, [w:] Aspekty polityczne prawa dostępu do informacji publicznej w Polsce i na świecie, red. M. Jastrzębski, M. Wałdoch, Bydgoszcz 2021.
Momot S., Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej w praktyce prokuratorskiej, „Prokuratura i Prawo” 2008, nr 10.
Rogala-Lewicki A., Informacja jako autonomiczny czynnik wpływu w przestrzeni publicznej. Studium władztwa informacyjnego, Częstochowa 2015.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960, nr 30, poz. 168 ze zm.).
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2008, nr 25, poz. 150).
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2009, nr 157, poz. 1240).
Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe (Dz.U. 2001, nr 3 poz. 18).
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2001, nr 62, poz. 627).
WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 354/14.
Wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2017 r., I OSK 2506/16.
Wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2014 r., I OSK 2575/13.
Wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., I OSK 601/05, LEX nr 236545.
Wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 stycznia 2014 r., II SAB/Gd 242/13.
Wyrok WSA w Gliwicach z 13 września 2017 r., IV SAB/Gl 196/17
Wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 października 2009 r., IV SAB/ Gl 52/2009, Lex/el., nr 574205.
Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt IV SAB/Po 47/23, Legalis/el.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Licencja ta umożliwia ponownym użytkownikom rozpowszechnianie, remiksowanie, dostosowywanie i tworzenie materiałów na dowolnym nośniku lub w dowolnym formacie, pod warunkiem wskazania twórcy. Licencja pozwala na wykorzystanie komercyjne.
