Excessive length of pre-trial detention in the case law of the ECtHR in cases against Poland
DOI:
https://doi.org/10.34767/DP.2025.01.02Keywords:
excessive length of pretrial detention, European Court of Human Rights, pretrial detention, article 5(3) ECtHR, personal freedom and securityAbstract
Since 2007, the excessive length of pre-trial detention in Poland has been considered a systemic problem. This can be supported by the large number of ECtHR rulings issued in cases against Poland for violations of Article 5(3) of the ECHR. The content of the rulings reveals the established practice of national authorities with regard to the prolongation of pre-trial detention, but also allows to draw conclusions about the applicable criminal procedural legislation. The purpose of the article is to reconstruct the reasons for the excessive length of pre-trial detention in Poland from the content of the ECtHR rulings issued in cases against Poland, and to interpret the problem of excessive detention in light of the current legislation regulating the isolationist preventive measure. The conclusions formulated refer not only to the current legal system, but also to the proposed amendments to the criminal procedural regulations providing for pre-trial detention.
References
Prawo krajowe
Konstytucja RP z dnia 2.04. 1997 r. (Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483 ze zm.).
Ustawa z dnia 6.06.1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. 2025, poz. 46).
Ustawa z dnia 19.04. 1969 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. 1969, nr 13, poz. 96).
Ustawa z dnia 29.06.1995 r. o zmianie Kodeksu postępowania karnego, ustawy o ustroju sądów wojskowych, ustawy o opłatach w sprawach karnych i ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz.U. 1995, nr 89, poz. 443).
Wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu
Wyrok ETPCz z dnia 4.07.2000 r., Niedbała przeciwko Polsce, skarga nr 27915/95.
Wyrok ETPCz z dnia 26.10.2000 r., Kudła przeciwko Polsce, skarga nr 30210/96.
Wyrok ETPCz z dnia 4.10.2001 r., Michta przeciwko Polsce, skarga nr 27504/95.
Wyrok ETPCz z dnia 15.11.2001 r., Iwańczuk przeciwko Polsce, skarga nr 25196/94.
Wyrok ETPCz z dnia 2.07.2002 r., Dacewicz przeciwko Polsce, skarga nr 34611/97.
Wyrok ETPCz z dnia 27.04.2004 r., M.B. przeciwko Polsce, skarga nr 34091/96.
Wyrok ETPCz z dnia 28.07.2005 r., Czarnecki przeciwko Polsce, skarga nr 75112/01.
Wyrok ETPCz z dnia 20.06.2006 r., Pasiński przeciwko Polsce, skarga nr 6356/04.
Wyrok ETPCz z dnia 6.02.2007 r., Garycki przeciwko Polsce, skarga nr 14348/02.
Wyrok ETPCz z dnia 3.02.2009 r., Kauczor przeciwko Polsce, skarga nr 45219/06.
Wyrok ETPCz z dnia 12.10.2010 r., Jasari przeciwko Polsce, skarga nr 17888/07.
Wyrok ETPCz z dnia 18.09.2012 r., Dochnal przeciwko Polsce, skarga nr 31622/07.
Wyrok ETPCz z dnia 26.02.2013 r., Kowrygo przeciwko Polsce, skarga nr 6200/07.
Wyrok ETPCz z dnia 4.11.2014 r., Mierzejewski przeciwko Polsce, skarga nr 9916/13.
Wyrok ETPCz z dnia 21.03.2017 r., Porowski przeciwko Polsce, skarga nr 34458/03.
Wyrok ETPCz z dnia 18.10.2018 r., Burża przeciwko Polsce, skarga nr 15333/16.
Wyrok ETPCz z dnia 15.04.2021 r., Dłużewska przeciwko Polsce, skarga nr 39873/18.
Wyrok ETPCz z dnia 26.10.2023 r., K.P. przeciwko Polsce, skarga nr 52641/16.
Orzeczenia sądów krajowych
Wyrok TK z dnia 20.11.2012 r., sygn. akt SK 3/12.
Wyrok TK z dnia 10.07.2019 r., sygn. akt K 3/16.
Postanowienie TK z dnia 17.07.2019 r., sygn. akt S 3/19.
Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 5.01.2012, sygn. akt II AKz 12/12.
Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 13.05.2009 r., sygn. akt II AKz 264/09 (LEX nr 513117).
Postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 19.10.2005 r., sygn. akt II AKz 453/05, LEX nr 176197.
Monografie
Gronowska B., Jasudowicz T., Balcerzak M., Lubiszewski M., Mizerski R., Prawa człowieka i ich ochrona, Toruń 2005.
Hofmański P., Art. 5 EKPCz, Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. T. 1. Komentarz do artykułów 1-18, red. L. Garlicki, 2010/Legalis.
Głowacka K., Tymczasowe aresztowanie w świetle sprawy Baranowski przeciwko Polsce (skarga nr 28358/95, wyrok z 28.03.2000), [w:] Polska wobec europejskich standardów praw człowieka, red. T. Jasudowicz, Toruń 2001.
Macovei M., The Right To Security Of Person In European Court Of Human Rights Jurisprudence, „European Human Rights Law Review” 2007, vol. 6, nr 649.
Nowicki M.A., Wokół Konwencji Europejskiej. Komentarz do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Komentarze praktyczne, Warszawa 2017.
Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. A. Sakowicz, 2023/Legalis.
Sobczak W., Art. 9 Wolność osobista [w:] Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich (Osobistych) i Politycznych. Komentarz, red. R. Wieruszewski, Warszawa 2012.
Waltoś S., Hofmański P., Proces karny. Zarys systemu. Warszawa 2023.
Artykuły naukowe i inne opracowania
Ashworth A., Four Threats to the Presumption of Innocence, „International Journal of Evidence and Proof” 2006, nr 10; „Oklahoma Law Review” 2000, nr 55. Cyt. za: S. Lonneke, Pre-Trial Detention: The Presumption of Innocence and Article 5 of the European Convention on Human Rights Cannot and Does Not Limit its Increasing Use, „European Journal of Crime, Criminal Law and Criminal Justice” 2009, nr 17.
Boratyńska K.T., Czarnecki P., Koper R., Art. 258 [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. A. Sakowicz, 2023. Uwaga nr 6/Legalis.
Dziergawka A., Sprzeciw prokuratora od postanowienia sądu o zastosowaniu tzw. warunkowego tymczasowego aresztowania i jego skutki (art. 257 § 3 k.p.k.), „Prawo i Więź” 2022, nr 1(39).
Ganczewska Z., Kładoczny P., Kubaszewski P., Wierciński B., O standardzie, który się nie przyjął (w Polsce). Praktyka stosowania tymczasowego aresztowania w świetle przepisów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, red. P. Kładoczny, Warszawa 2023.
Kala D., Duże prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa jako materialny warunek stosowania tymczasowego aresztowania, „Kwartalnik Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury”2021, z. 4(44), https://doi.org/10.53024/1.4.44.2021
Klepczyński A., Kładoczny P., Wiśniewska K., Tymczasowe aresztowanie – (nie)tymczasowy problem. Analiza aktualnej praktyki stosowania tymczasowego aresztowania, Warszawa 2019.
Prelińska K., Wniosek prokuratora o zastosowanie tymczasowego aresztowania w świetle prawa oskarżonego do obrony, „Prokuratura i Prawo” 2016, nr 3.
Schulz A.N., Pojęcie międzynarodowego standardu prawnego – refleksje na tle międzynarodowego prawa dotyczącego rodziny, „Studia Prawnicze” 2012, z. 3(191). Cyt. za: A. Michalska, Prawa człowieka w systemie norm międzynarodowych, Warszawa 1982.
Skorupka J., Tymczasowe aresztowanie w praktyce stosowania prawa, „Palestra” 2021, nr 1-2.
Szafrańska U., Problematyka nadmiernego stosowania tymczasowego aresztowania w Polsce na kanwie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, „Kwartalnik Prawa Międzynarodowego” 2022, nr 1, https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.9891
Zieliński M., Wolność osobista, jej charakter oraz gwarancje, [w:] Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. E-Wydawnictwo. Wrocław 2014.
Źródła internetowe
Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego, druk nr 865. https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=865 [dostęp: 26.01.2025].
Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego, druk nr 1131. https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/druk.xsp?nr=1131 [dostęp: 26.04.2025].
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
This license enables reusers to distribute, remix, adapt, and build upon the material in any medium or format, so long as attribution is given to the creator. The license allows for commercial use.
