Fractional shares – errata
DOI:
https://doi.org/10.34767/DP.2025.02.05Keywords:
securities, financial instruments, capital market, derivativesAbstract
The subject of the article is the legal characterization of a new market practice of investment companies – fractional shares. As a result of the combination of several legal institutions, investment companies have succeeded in marketing an instrument that makes it possible to eliminate the rigor of the principle of indivisibility of shares, which makes it possible to reduce risk by reducing the amount that the company's client allocates to the investment. At the same time, the new product raises significant legal issues. First, investment firms offering fractional shares in the most common form and described in this article take the position that a fractional share does not constitute a derivative. Second, it is problematic to base the construction of a fractional share on a variation of the fiduciary relationship.
The first purpose of the article is to resolve whether a fractional share is a derivative instrument and a derivative right, and thus whether it constitutes a financial instrument. The second purpose of the article is to resolve whether the most common construction of a fractional share based on a fiduciary relationship is compatible with the requirements of the law of financial instruments.
On the subject of the first problem, a fractional share is a contract that constitutes a derivative instrument and a derivative right, and therefore also a financial instrument. This implies the need to apply to trading in fractional shares a number of legal acts constituting, among other things, broader investor protection. On the subject of the second problem, I made the objection that in view of the considerable undefinition of the fiduciary relationship, it is not very clear how to reproduce the basic elements of a fractional share, and consequently – it is not possible to accurately capture the consequences associated with the conclusion of a fractional share contract. I considered that this makes it impossible for an investment company to distinguish the appropriate target group for this instrument and, together with the partially misleading form in which it is offered, could lead to misselling. The article also provides a critical summary of the actions of the Financial Supervisory Authority on fractional shares.
In this article I primarily use the dogmatic-legal method and theoretical-legal
References
Literatura
Bartlett R.P., McCrary J., O’Hara M., Tiny trades, big questions: Fractional shares, „Journal of Financial Economics” 2024, Vol. 157.
Bieniak M., [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz, red. M. Bienia, Warszawa 2024, Legalis, komentarz do art. 333, Nb 4.
Callens E., Derivative Contracts in EU Law: Never Mind the Definition?, „Journal of Corporate Law Studies” 2022, nr 22, s. 641.
Chłopecki A., Akcje zdematerializowane w małżeńskiej wspólności majątkowej, „Przegląd Prawa Handlowego” 2008, nr 10, s. 46-53.
Chłopecki A., Instrumenty pochodne, [w:] Chłopecki A., Dyl M., Prawo rynku kapitałowego, Warszawa 2024, s. 239.
Chłopecki A., Instrumenty pochodne w polskim systemie prawnym (rozważania na kanwie „toksycznych opcji”), „Przegląd Prawa Handlowego” 2009, nr 7, s. 5.
Chłopecki A., Umowa jako instrument finansowy, „Przegląd Prawa Handlowego” 2022, nr 10, s. 4-9.
Gębusia I., Dopuszczalność wyodrębnienia praw „cząstkowych” z papierów wartościowych w obecnym stanie prawnym, „Prawo Spółek” 2012, nr 9, s. 23-26.
Gołębiowski P., Kontrakty na różnice kursowe (CFDs), „Przegląd Prawa Handlowego” 2012, nr 6, s. 26-27.
Górniak K., Trust w prawie kontynentalnym, „Kwartalnik Prawa Prywatnego” 2022, z. 2, s. 288.
Grzybowski S., System Prawa Cywilnego. T. 1, Wrocław 1974, s. 231.
Jajuga K., Instrumenty pochodne, Warszawa 2009, s. 6.
Kappes A., Czy należy uregulować czynności powiernicze?, [w:] Prawo kontraktów, red. Z. Kuniewicz, D. Sokołowska, Warszawa 2017, s. 165.
Katner W., [w:] System prawa prywatnego. T. 9. Prawo zobowiązań – umowy nienazwane, red. W. Katner, Warszawa 2023, s. 767.
Korpalski M., Natura pochodnych transakcji zabezpieczających na przykładzie transakcji walutowych, „Monitor Prawniczy” 2012, nr 3, s. 135–141.
Krzykowski A., Umowne ograniczenia przelewu wierzytelności w kodeksie cywilnym - propozycja reinterpretacji i wnioski de lege ferenda, „Przegląd Prawa Handlowego” 2011, nr 5.
Michalski M., Dopuszczalność rozszczepiania uprawnień udziałowych z akcji, „Przegląd Prawa Handlowego” 2008, nr 5, s. 35-42.
Lemonnier M, Mariański M. Zięty J.J., Ewolucja koncepcji papieru wartościowego w prawie polskim i francuskim, „Przegląd Prawa Handlowego” 2011 nr 8.
Lemonnier M., Instrumenty zarz1dzania ryzykiem przez przedsiębiorców, „Studia Prawnoustrojowe”, 2011 nr 14.
Palmer B., Broker vs. Market Maker: What's the Difference?, https://www.investopedia.com/ask/answers/06/brokerandmarketmaker.asp [dostęp: 8.04.2025].
Prawo rynku kapitałowego. T. 2. Komentarz, red. P. Wierzbowski, L. Sobolewski, P. Wajda, Warszawa 2023, Legalis, komentarz do art. 4, Nb 19.
Prawo zobowiązań – umowy nienazwane. T. 9, red. A. Kappes, Warszawa 2023, Legalis, Nb 440.
Public Statement. On derivatives on fractions of shares, ESMA 2023.
Radwański Z., Olejniczak A., Grykiel J., [w:] Prawo cywilne – część ogólna. T. 2, red. A. Olejniczak, Z. Radwański, Warszawa 2019, s. 288.
Romanowski M., Podział praw podmiotowych na majątkowe i niemajątkowe, „Państwo i Prawo” 2006, nr 3, s. 24-25.
Sójka T., Godlewski M., [w:] Obrót instrumentami finansowymi. Komentarz, red. T. Sójka, Warszawa 2022, komentarz do art. 3., s. 66.
Szczepańska K., Zasada nierozszczepialności w spółkach kapitałowych, Warszawa 2020, s. 229-253.
Szpojankowski A., Glosa do wyroku sądu najwyższego z dnia 23 stycznia 2014 roku II CSK 264/13 zbyt wąska deinicja powiernictwa, „Studenckie Zeszyty Naukowe” 2019, vol. 22, nr 42.
Szpunar A., O powierniczych czynnościach prawnych, [w:] Przekaz i papiery wartościowe. Wybór dzieł Profesora Adama Szpunara w stulecie urodzin, red. W. Katner, Warszawa 2013, s. 250.
Szumański A., Pojęcie akcji, w: Szumański A., Spyra M., Suliński G., Prawo spółek handlowych, Warszawa 2024, s. 575.
Tereszkiewicz P., Instrumenty pochodne, [w:] System Prawa Handlowego. Tom 4. Prawo instrumentów finansowych, red. M. Stec, Warszawa 2016, s. 752.
Tracz G., Zoll F., Przydatność pojęcia powiernictwa dla prawa prywatnego, „Przegląd Prawa Handlowego” 1998, nr 4, s. 24.
Węgierski M., Dematerializacja akcji spółek niepublicznych – ewolucja czy rewolucja? „Studia Prawnoporównawcze” 2021, nr 53, s. 483.
Wolter A., Ignatowicz J., Stefaniuk K., Prawo cywilne: zarys części ogólnej, Warszawa 2020, s. 167.
Zachariasiewicz M., Trust i inne stosunki powiernicze w prawie porównawczym i prawie międzynarodowym prywatnym, Katowice 2016, s. 22.
Zawadzka J., Warunek w prawie cywilnym, Warszawa 2012, s. 205.
Źrodła internetowe
Stanowisko ws. akcji ułamkowych, Komisja Nadzoru Finansowego 2025.
https://www.knf.gov.pl/dla_mediow?articleId=91449&p_id=18 [dostęp: 5.02.2025].
Akty prawne
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniająca dyrektywę 2002/92/WE i dyrektywę 2011/61/UE (wersja przekształcona) (Dz. Urz. UE L 173 z 2014 r. str. 349 ze zm.).
Regulamin Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. (uchwała Nr 1/2220/2025), dostępny na stronie GPW: https://www.gpw.pl/regulacje [dostęp: 2.05.2025].
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, kontrahentów centralnych i repozytoriów transakcji (Dz. Urz. UE L 201 z 2012 r. str. 1 ze zm.).
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 18).
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.).
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 722).
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 620 ze zm.).
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
This license enables reusers to distribute, remix, adapt, and build upon the material in any medium or format, so long as attribution is given to the creator. The license allows for commercial use.
