Criminal law protection of animals in poland – historical analysis and contemporary problems of application of the regulations
DOI:
https://doi.org/10.34767/DP.2025.02.02Keywords:
protection, animals, law, care, penaltiesAbstract
The aim of this article is to analyze the criminal law protection of animals in Poland, taking into account the historical development of legal regulations and contemporary interpretative issues related to the application of the provisions of the Animal Protection Act of August 21, 1997. The study presents the evolution of the legal status of animals, beginning with the regulations contained in the Regulation of the President of the Republic of Poland of March 22, 1928, on Animal Protection, and continuing through the current statutory provisions. The analysis examines the grounds for criminal liability for crimes and offenses against animals, particularly issues related to animal abuse, inhumane treatment, and the relationship between the provisions of the Animal Protection Act and the Penal Code and the Code of Petty Offenses. Selected issues related to the protection of farm animals and animals kept in zoos are also discussed. The article employs a dogmatic legal approach, involving the analysis of normative acts, doctrine, and court case law. The analysis conducted leads to the conclusion that, despite numerous amendments, the applicable regulations still raise significant interpretation doubts, and the practice of applying the regulations does not always ensure effective protection of animals from suffering.
References
Literatura:
Buratowska K., Glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2014 r., K 52/13, „Roczniki Administracji i Prawa” 2021, t. 21, z. 3.
Danecka D., Radecki W., Ustawa o ochronie przyrody z komentarzem do wybranych przepisów, Warszawa 2023.
Daniluk P., Kodeks wykroczeń. Komentarz do art. 78, wyd. 3, Warszawa 2023.
Gądzik Z., Ochrona humanitarna zwierząt utrzymywanych w ogrodach zoologicznych, Lublin 2019.
Helios J., Jedlecka W., Znęcanie się nad zwierzęciem w doktrynie prawa karnego i w orzecznictwie sądowym – kilka uwag tytułem wstępu do rozważań o prawnej ochronie zwierząt, Wrocław 2017.
Jachnik E., Prawna ochrona dobrostanu zwierząt gospodarskich podczas ich uboju, Poznań 2021.
Kozłowska P., Szwarczyk M., Prawnokarna ochrona zwierząt, „Zamojskie Studia i Materiały” 2000.
Królikowski M., Zawłocki R., Kodeks karny. Część szczególna. Tom 3. Komentarz do artykułów 222-316, wyd. 5, Warszawa 2024.
Kuszlewicz K., Prawa zwierząt. Praktyczny przewodnik, Warszawa 2019.
Kuszlewicz K., Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, Warszawa 2021.
Mozgawa M., Prawnokarna ochrona zwierząt, Lublin 2001.
Mozgawa M., Budyn-Kulik M., Kozłowska-Kalisz P., Kulik M., Michalska-Warias A., Nazar K., Pozakodeksowe przestępstwa przeciwko zasobom przyrody i środowisku. Komentarz, Warszawa 2017.
Sławik K., Traktowanie i ochrona prawna zwierząt w Polsce, „Ius Novum” 2011, nr 4.
Szulc K., Ochrona zasobów zwierząt gospodarskich w kontekście zrównoważonego rozwoju, Poznań 2011.
Zawłocki R., Przestępstwa przeciwko mieniu i gospodarcze. System Prawa Karnego, t. 9, wyd. 3, Warszawa 2024, teza 139, 150.
Akty prawne:
Europejska Konwencja o ochronie zwierząt przeznaczonych do uboju (Dz.U. z 2008 r. Nr 126, poz. 810).
Konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem, sporządzona w Waszyngtonie dnia 3 marca 1973 r.
Konwencja o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk, sporządzona w Bernie dnia 19 września 1979 r.
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 1928 r. Nr 36, poz. 332).
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1099/2009 z dnia 24 września 2009 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania (Dz.Urz. UE L 303 z 18.11.2009).
Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2025 r. poz. 734 ze zm.).
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz.U. z 2025 r. poz. 539 ze zm.).
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2023 r. poz. 1580).
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. z 2025 r. poz. 383 ze zm.).
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2025 r. poz. 1673).
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U. z 2023 r. poz. 1075 ze zm.).
Ustawa z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 465).
Orzecznictwo:
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 1997 r., II KKN 266/96, Legalis.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2009 r., V KK 187/09, OSNKW 2010, nr 5, poz. 41.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2014 r., K 52/13, Dz.U. z 2014 r. poz. 1794.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2016 r., II KK 281/16.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2017 r., III KK 118/17, Legalis.
Źródła internetowe:
Gazeta Prawna – „Piątka dla zwierząt”. Ustawa dobra, ale…, https://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/1491087,piatka-dla-zwierzat-ustawa-dobra-ale.html [dostęp: 29.10.2025].
Gmina Nieporęt – Ustawa o ochronie zwierząt – informator prawny dla praktyków, https://www.nieporet.pl/komunikat/ustawa-o-ochronie-zwierzat-informator-prawny-dla-praktykow/69793/ [dostęp: 12.12.2025].
Piątka dla zwierząt – treść ustawy; https://gcadwokaci.pl/piatka-dla-zwierzat-tresc-ustawy/ [dostęp: 29.10.2025].
Sejm RP – Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zwierząt, https://sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=703 [dostęp: 29.10.2025].
Zwierzęta i prawo e-learning, nasze raporty; https://zwierzetaiprawo.org/raporty/ [dostęp: 29.10.2025].
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
This license enables reusers to distribute, remix, adapt, and build upon the material in any medium or format, so long as attribution is given to the creator. The license allows for commercial use.
