Rewitalizacja jako narzędzie rozwoju lokalnego na przykładzie województwa dolnośląskiego
DOI:
https://doi.org/10.34767/GAT.2025.13.04Słowa kluczowe:
renewal activities, rural and urban-rural communes, local development, planning tool, Lower SilesiaAbstrakt
Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie, czy jednostki samorządowe korzystają z narzędzi wynikających ustawy o rewitalizacji z 9 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1777 z późn. zm.), tj. czy wykorzystują działania rewitalizacyjne do kreowania rozwoju lokalnego. Artykuł przedstawia wyniki badań, które polegały m.in. na kwerendzie 122 programów rewitalizacji z obszaru województwa dolnośląskiego. Przeprowadzona analiza wykazała, że zdecydowana większość władz jednostek samorządowych zdecydowała się rozszerzyć katalog narzędzi planowania rozwoju o Lokalne Programy Rewitalizacji oraz Gminne Programy Rewitalizacji. Wyniki badania obejmujące zakres podejmowanych interwencji wskazują, że narzędzie to wykorzystane zostało głównie na potrzeby przeciwdziałania deficytom infrastrukturalnym.
Bibliografia
Biały S. 2025. Determinanty rewitalizacji na przykładzie Dolnego Śląska – analiza wpływu działań rewitalizacyjnych realizowanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego 2014–2020 na poprawę sytuacji obszarów zdegradowanych. Folia Iuridica Universitatis Wratislaviensis vol. 14(1), 82–104. DOI: https://doi.org/10.34616/151581 [in Polish with English abstract]
Biczkowski M., Biczkowska M. 2017. Rewitalizacja a Odnowa Wsi. Analiza porównawcza instrumentów Unii Europejskiej. Acta Universitatis Lodziensis Folia Geographica Socio-Oeconomica 29, 27−45. DOI: https://doi.org/10.18778/1508-1117.29.02 [in Polish with English abstract].
Biczkowska M., Ciarczyńska A. 2017. Identyfikacja potrzeb a realny wymiar rewitalizacji wsi Dolnego Śląska. [In:] Dej M., Sykała Ł. (Eds.), Uwarunkowania procesów odnowy i rewitalizacji wsi w Polsce, Studia Obszarów Wiejskich 48, 119–136 [in Polish with English abstract]
Ciarczyńska A., Drzewiński P. 2024. Rewitalizacja jako narzędzie polityki rozwoju lokalnego
w kontekście istniejących przepisów i praktyki. Wrocławskie Studia Politologiczne 34/2024, 99-111. DOI: https://doi.org/10.19195/1643-0328.34.8 [in Polish with English abstract].
Dąbrowski A. 2013. Rewitalizacja jako instrument polityki rozwoju regionalnego w wymiarze lokalnym. [In:] Korenik S., Mempel-Śnieżyk A. (Eds.), Kryzys finansowy a programowanie rozwoju jednostek przestrzennych, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu 296, 46-55 [in Polish].
Guzik R. 2009. Ocena możliwości wykorzystania doświadczeń brytyjskich w warunkach polskich. [In:] Guzik R. (Ed.) Rewitalizacja miast w Wielkiej Brytanii, Instytut Rozwoju Miast, Kraków, 203-220 [in Polish].
Jadach-Sepioło A. 2010. Rewitalizacja miast w dokumentach strategicznych w Polsce. Odniesienie do projektu Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2010–2020: Regiony, miasta, obszary wiejskie. [In:] Skalski K. (Ed.), O budowie metod rewitalizacji w Polsce - aspekty wybrane, Monografie i Studia Instytutu Spraw Publicznych, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, 11-27 [in Polish with English abstract].
Jadach-Sepioło A., Kułaczkowska A., Mróz A. (Eds.). 2018. Rewitalizacja w praktyce. Modele rozwiązań jako rezultaty konkursu Modelowa Rewitalizacja Miast i pilotaży w zakresie rewitalizacji. Wyd. Krajowy Instytut Polityki Przestrzennej i Mieszkalnictwa, Warszawa [in Polish].
Kazimierczak J. 2014. Wpływ rewitalizacji terenów poprzemysłowych na organizację przestrzeni centralnej w Manchesterze, Lyonie i Łodzi, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź DOI: http://dx.doi.org/10.18778/7969-189-0 [in Polish with English abstract].
Kołsut M. 2017. Główne problemy i wyzwania rewitalizacji w Polsce, Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna 39, 29-46. DOI: https://doi.org/10.14746/rrpr.2017.39.02 [in Polish with English abstract].
London B., Palen J. J. 1984. Introduction: Some theoretical and practical issues regarding inner city revitalization, [In:] Palen J. J., London B. (Eds.), Gentrification, displacement and neighborhood revitalization, State University of New York, Albany, 1–26
Lubecka A. 2010. Rewitalizacja/gentryfikacja jako element zmieniający semantykę miasta. [In:] Skalski K. (Ed.), O budowie metod rewitalizacji w Polsce – aspekty wybrane, Monografie i Studia Instytutu Spraw Publicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, ISP UJ, Kraków, 157–172 [in Polish with English abstract].
Mróz A., Paczek B., Zwęglińska-Gałecka D. 2024. Programy rewitalizacji – uniwersalny czy unikatowy sposób rozwiązywania problemów? Krytyczna analiza programów rewitalizacji wybranych gmin wiejskich i miejsko-wiejskich. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna 18(68), 195–219. DOI: https://doi.org/10.14746/rrpr.2024.68.13 [in Polish with English abstract].
Muzioł-Węcławowicz A. 2009. Rewitalizacja dzielnic śródmiejskich. [In:] Jarczewski W. (Ed.), Przestrzenne aspekty rewitalizacji - śródmieścia, blokowiska, tereny poprzemysłowe, pokolejowe i powojskowe, Instytut Rozwoju Miasta, Kraków, 25-87 [in Polish].
Noworól A. 2010. Rewitalizacja jako wyzwanie polityki rozwoju. [In:] Skalski K. (Ed.), O budowie metod rewitalizacji w Polsce – aspekty wybrane. Monografie i Studia Instytutu Spraw Publicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, 29-46 [in Polish with English abstract].
Parysek J. J. 2016. Rewitalizacja jako problem i zadanie własne polskich samorządów lokalnych. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna 33, 17–35 [in Polish with English abstract].
Przygodzka R. 2010. Lokalne grupy działania a procesy rewitalizacyjne na obszarach wiejskich. [In:] Skalski K. (Ed.), O budowie metod rewitalizacji w Polsce - aspekty wybrane, Monografie i Studia Instytutu Spraw Publicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, 109-125 [in Polish with English abstract].
Szaja M. 2018. Social aspects of revitalization of urban public spaces. European Journal of Service Management 4(28/2), 463–469. DOI: 10.18276/ejsm.2018.28/2-55.
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. 1990 nr 16 poz. 95 z późn. zm.
Ustawa o rewitalizacji z 9 października 2015 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 1777 z późn. zm.)
Wojnarska A. 2011. Rewitalizacja zdegradowanych obszarów miejskich. Przykłady Praktyczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź [in Polish].
Wpływ działań rewitalizacyjnych realizowanych w ramach RPO WD 2014–2020 na poprawę sytuacji obszarów zdegradowanych. 2022. https://www.ewaluacja.gov.pl/strony/badania-i-analizy/wyniki-badan-ewaluacyjnych/badania-ewaluacyjne/wplyw-dzialan-rewitalizacyjnych-realizowanych-w-ramach-rpo-wd-2014-2020-na-poprawe-sytuacji-obszarow-zdegradowanych/ [in Polish] (Date of access: 09.02.2026).
Wytyczne w zakresie rewitalizacji w programach operacyjnych na lata 2014-2020, Ministerstwo Rozwoju (MR/H 2014-2020/20(2)08/2016).
Wytyczne programowe dotyczące zasad przygotowania lokalnych programów rewitalizacji w perspektywie finansowej 2014-2020 - developed individually for each province by the relevant Marshal's Offices.
Internet sources:
http://stat.gov.pl/ (Date of access: 14.05.2025)
https://geoportal.dolnyslask.pl/app/mapa/admindiip/rewitalizacja-gmin-vz7sg/ (Date of access: 19.05.2025)
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
