Pojęcie WOJNY i jego profilowanie w polskim dyskursie prasowym (na przykładzie wojny na Ukrainie
DOI:
https://doi.org/10.34864/heteroglossia.issn.2084-1302.nr17.art10Słowa kluczowe:
Lublin cognitive ethnolinguistics, base stereotype, profiling, press discourseAbstrakt
The article attempts to reconstruct the concept of war in Polish in accordance with the assumptions of Lublin cognitive ethnolinguistics. The reconstruction is based on dictionary definitions documenting the semantic development of the lexeme war from the 16th century to modern times as well as so-called “linguistic evidence”, in which the most characteristic semantic features of war are entrenched. The article presents the results of conducted surveys. The press material examined in this study encompasses mainly journalistic texts from the online edition of the left-liberal “Krytyka Polityczna” (KP) and the right-wing conservative “Gazeta Polska Codziennie” (GPC). The conducted analysis has led to the conclusion that both dailies expressed content and judgements about the war (in Ukraine) often in different ways. The reference to a different system of values was particularly significant: democratic and liberal (KP) vs. Christian, national and patriotic (GPC)
Bibliografia
Bartmiński J., Kolekcja w strukturze tematycznej tekstu ustnego [W:] T. Dobrzyńska (red.), Tekst w kontekście. Zbiór studiów, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990, s. 155–174.
Bartmiński J., Niektóre problemy i pojęcia etnolingwistyki lubelskiej, „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury”, 2006a, t. 18, s. 77–90.
Bartmiński J., Zmiany rozumienia nazw wartości w okresie transformacji ustrojowej w Polsce [W:] JWP, 2006b, s. 8–35.
Bartmiński J., Niebrzegowska S., Profile a podmiotowa interpretacja świata [W:] Bartmiński J., Tokarski R. (red.), Profilowanie w języku i w tekście, Lublin, Wydawnictwo UMCS, 1998,s. 211–224.
Brzozowska M., O przebiegu badań nad zmianami w rozumieniu nazw wartości w latach 1990–2000 [W:] JWP, 2006, s. 36–43.
Fleischer M., Stabilność polskiej symboliki kolektywnej [W:] J. Bartmiński (red.), Język w kręgu wartości. Studia semantyczne, Lublin, Wydawnictwo UMCS, 2003, s. 107–143.
XY, Krieg in der Ukraine – eine ethnolinguistische Analyse des Pressediskurses in Polen am Beispiel der linksliberalen Zeitung Krytyka Polityczna und der rechtskonservativen Gazeta Polska Codziennie [W:] M. Szulc-Brzozowska, B. Rodziewicz (red.), Schlagwӧrter und argumentative Topoi im europäischen Diskurs über den Krieg in der Ukraine. Eine semantisch-kognitive Analyse, Göttingen, Vandenhoeck@Ruprecht Verlage, 2024, s. 69–94.
JWP: Bartmiński J. (red.), Język – wartości – polityka. Zmiany rozumienia nazw wartości w okresie transformacji ustrojowej w Polsce. Raport z badań empirycznych, Lublin, Wydawnictwo UMCS, 2006.
Kaczmarczyk B., Kolokacje leksemu wojna w dziejach języka polskiego. Analiza semantyczna, „Oblicza Komunikacji”, 2015, t. 8, s. 15–33.
Kuszak K., Językowy obraz wojny według uczniów klas IV–VII szkoły podstawowej, „Studia Edukacyjne”, 2020, nr 56, s. 39–56.
Miodek J., Wojna w języku, „Oblicza Komunikacji”, 2015, t. 8, s. 913.
Niebrzegowska-Bartmińska S., Od separacyjnego do holistycznego opisu językowego obrazu świata. Na marginesie dyskusji nad kształtem artykułów w Leksykonie aksjologicznym Słowian i ich sąsiadów [W:] I. Bielińska-Gardziel, S. Niebrzegowska-Bartmińska,
J. Szadura (red.), Wartości w językowo-kulturowym obrazie świata Słowian i ich sąsiadów, t. 3, Lublin, Wydawnictwo UMCS, 2014, s. 71–102.
Niebrzegowska-Bartmińska S., Jakie dane są relewantne etnolingwistycznie?, „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury”, 2017, t. 29, s. 11–29.
Piechocka K., Analiza dyskursu „Gazety Polskiej Codziennie” na temat osób LGBT+. Rozważania w kontekście kampanii wyborczej roku 2020, „Dziennikarstwo i Media”, 2023, nr 19, s. 73–85.
Wierzbicka A., Nazwy zwierząt [W:] J. Bartmiński, R. Tokarski (red.), O definicjach i definiowaniu, Lublin, Wydawnictwo UMCS, 1993, s. 251 267.
Słowniki
ISJP: Bańko M. (red.), Inny słownik języka polskiego PWN, t. 1–2, Warszawa, 2000.
PSWB: Cienkowski W., Praktyczny słownik wyrazów bliskoznacznych, Warszawa, 1993.
PSWP: Zgółkowa H. (red.), Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, t. 1–50, Poznań, 1994–2005.
SA: Dąbrówka A., Geller E., Słownik antonimów, Warszawa, 1997.
SEBor: Boryś W., Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków, 2005.
SEMań: Mańczak W., Polski słownik etymologiczny, Kraków, 2017.
SIJP: Arct M., Słownik ilustrowany języka polskiego, t. 1–2, wyd. 3, Warszawa, [1916] 1929.
SJPD: Doroszewski W. (red.), Słownik języka polskiego, t. 1–11, Warszawa, 1958–1969.
SJPSz: Szymczak M. (red.), Słownik języka polskiego, t. 1–3, Warszawa, 1978–1981 [liczne przedruki, Suplement 1992].
SL: Linde S.B., Słownik języka polskiego, t. 1–6, Warszawa, 1807–1814 [wyd. 2: Lwów 1854–1860].
SPXVI: Słownik polszczyzny XVI wieku, t. I–IV, red. komitet redakcyjny, t. V–XVII, red. M. R. Mayenowa, t. XVIII–XXXIV, red. F. Pepłowski, t. XXXV–XXXVI, red. K. Mrowcewicz, P. Potoniec, t. XXXVII, red. P. Potoniec, t. XXXVIII, red. K. Mrowcewicz, Wrocław– Warszawa – Kraków, 1966–2020.
SSiA: Pawlus M., Gajewska B., Słownik synonimów i antonimów, wyd. 6, Bielsko-Biała, 2007.
SSP Kras: Krasiński A.S., Słownik synonimów polskich, t. 1–2, Kraków, 1885.
SSP Kurz: Kurzowa Z. (red.), Słownik synonimów polskich, wyd. 2, Warszawa, 2001.
SStp: Urbańczyk S. (red.), Słownik staropolski, t. 1-11, Kraków, 1953–2002.
SW: Karłowicz J., Kryński A.a., Niedźwiedzki W. (red.), Słownik języka polskiego, t. 1–8, Warszawa, 1900–1927 [wyd. fotooffsetowe: 1952–1953].
SWBS: Skorupka S. (red.), Słownik wyrazów bliskoznacznych, Warszawa, 1989.
SWil: Zdanowicz A., Bohusz Szyszko M., Filipowicz J., Tomaszewicz W., Czepieliński F., Korotyński W., z udziałem B. Trentowskiego, Słownik języka polskiego, t. 1–2, Wilno, 1861.
SWJP: Dunaj B. (red.), Słownik współczesnego języka polskiego, t. 1–5, Kraków, 2000–2003 [wyd. 1: Warszawa 1996].
USJP: Dubisz S. (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego PWN, t. 1–4, Warszawa, 2003.
WSJP PAN: Żmigrodzki P. (red.), Wielki słownik języka polskiego PAN, [on-line:] www.wsjp.pl
