Afektywny wymiar powstańczej narracji wspomnieniowej (na przykładzie leksykalnych manifestacji radości w wywiadach z Archiwum Historii Mówionej Muzeum Powstania Warszawskiego)
DOI:
https://doi.org/10.34864/heteroglossia.issn.2084-1302.nr16.art2Słowa kluczowe:
reminiscent narratives, discourse analysis, linguistics of memory, corpus linguistics, Warsaw UprisingAbstrakt
The article focuses on lexical updates of emotions from the group of joy present in the reminiscent narratives of the Warsaw Uprising witnesses and the determination of their role in shaping the image(s) of that event in collective memory. The research material comprises 3,400 accounts developed as part of the project entitled the Archive of Oral History of the Warsaw Uprising Museum. The analyses’ theoretical and methodological background constitutes the assumptions of memory linguistics and corpus linguistics. The research (both quantitative and qualitative research) on the affective dimension of memories in the form of direct descriptions of joy allows us to conclude that the witnesses often verbalize joy directly, this feeling is still alive and intense in their accounts, it is also aroused by similar events.What is also important is the coherence of the vision of the uprising in the minds of the uprising participants and in the narrative conducted by the institutional initiator of the memories – the Warsaw Uprising Museum.
Bibliografia
BOHN A., BERNTSEN D., The reminiscence bump reconsidered: Children’s prospective life stories show a bump in young adulthood, “Psychological Science”, 2011, nr 22(2), s. 197–202.
BOREK M., Uczucia i emocje w rosyjskich i polskich metaforach. Aspekt lingwistyczny, Katowice, Oficyna Wydawnicza Wacław Walasek, 2012.
BARTKOWSKA-NOWAK D., Formy reprezentacji doświadczeń emocjonalnych w dzieciństwie i dorosłości: wyobrażenia czy narracje?, „Psychologia Rozwojowa”, 2005, t. 10, nr 3, s. 27–37.
CIESEK-ŚLIZOWSKA B. i in., O (nie)widoczności prowadzącego spotkanie ze świadkiem historii – wstępna typologia ról inicjujących wywiady narracyjne. „LingVaria”, 2020a, XV, nr 1 (29), s. 47–58.
CIESEK-ŚLIZOWSKA B., i in., Władza nad dyskursem w narracji wspomnieniowej. Przypadek Archiwum Historii Mówionej, „Tekst i Dyskurs”, 2020b, nr 13, s. 63–79.
CZACHUR W., Lingwistyka pamięci. Założenia, zakres badań i metody analizy [W:] Czachur W. (red.), Pamięć w ujęciu lingwistycznym. Zagadnienia teoretyczne i metodyczne, Warszawa, Wydawnictwa UW, 2018, s. 7–55.
DAMASIO A. R., Tajemnica świadomości. Ciało i emocje współtworzą świadomość, przeł. Karpiński M., Poznań, Rebis, 2000.
DATA K., W jaki sposób językoznawcy opisują emocje, „Język a Kultura”, 2000, t. 14, s. 245−252.
FIJAŁKOWSKA A., GRUSZCZYŃSKI W., Organizacja wspomnień emocjonalnych w pamięci autobiograficznej, „Psychiatria Polska”, 2009, t. XLIII, nr 3, s. 341–351.
GAŁUSZKA A., Emocje – ich znaczenie i zadania, “Journal of Education, Health and Sport”, 2022, nr 12(1), s. 147–159.
GUZY A., GLINKA K., Psychologia (nie)pamięci: pamięć autobiograficzna a emocje i nastrój podczas lektury fragmentów komiksu z serii Marzi [W:] Niesporek‑Szamburska B., Wójcik‑Dudek M. (red.), (Od)pamiętywanie – gry z przeszłością w literaturze dla dzieci i młodzieży, Katowice, Wydawnictwo UŚ, 2018, s. 189–201.
JUREWICZ-NOWAK M., Językowe wykładniki emocji i ocen w wybranych artykułach prasowych (na marginesie polemiki wokół Wirów H. Sienkiewicza), „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica”, 2016, nr 50, s. 263−277.
KAPTUR E., Nazwy uczuć w wybranych utworach Joanny Chmielewskiej. Emocje negatywne [W:] Liberek J. (red.), Studia nad polszczyzną współczesną i historyczną. Prace dedykowane Profesorowi Stanisławowi Bąbie w 65-lecie urodzin, Poznań, Wydawnictwo „Poznańskie Studia Polonistyczne”, 2004, s. 147−157.
KAPTUR E., Nazwy uczuć w wybranych utworach Joanny Chmielewskiej. Emocje pozytywne, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, 2004, nr XI (XXXI), s. 97−109.
KARKOWSKA M., Terapeutyczne aspekty wywiadu narracyjnego w perspektywie prowadzenia badań biograficznych, „Studia Edukacyjne”, 2018, nr 50, s. 107–120.
KAŹMIERSKA K., Biografia i pamięć. Na przykładzie pokoleniowego doświadczenia ocalonych z zagłady, Kraków, Nomos, 2008.
KOPROWSKA K., Historia mówiona a afektywny krajobraz pamięci [W:] Nycz R., Łebkowska A., Dauksza A. (red.), Kultura afektu − afekty w kulturze. Humanistyka po zwrocie afektywnym, Warszawa, IBL PAN, 2015, s. 99−112.
KOSACKA K., Język i parajęzyk wypowiedzi o emocjach. Podmiotowe uwarunkowania, Lublin, Wydawnictwo UMCS, 2019.
LASKOWSKA E., Lingwista wobec języka uczuć, „Półrocznik Językoznawczy Tertium”, 2016, nr 1 (1 i 2), s. 139−148.
MACHÁLEK T., KonText – Corpus Query Interface, Praga, FF UK, 2014.
MARSZALEC J., Powstanie Warszawskie: wojna, polityka, życie społeczne i mit [W:] Persak K., Mackiewicz P. (red.), Polski wiek XX. T. 2: II wojna światowa, Warszawa, Bellona i Muzeum Historii Polski, 2010, s. 337–375.
MIKOŁAJCZUK A., Obraz radości we współczesnej polszczyźnie, Warszawa, Semper, 2009.
NOWAKOWSKA-KEMPNA I., Konstrukcje zdaniowe z leksykalnymi wykładnikami uczuć, Katowice, Wydawnictwo UŚ, 1986.
NOWAKOWSKA-KEMPNA I., Konceptualizacja uczuć w języku polskim. Prolegomena, Warszawa, Wyższa Szkoła Pedagogiczna Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie, 1995.
PAJDZIŃSKA A., Jak mówimy o uczuciach? Poprzez analizę frazeologizmów do językowego obrazu świata [W:] Bartmiński J. (red.), Językowy obraz świata, Lublin, Wydawnictwo UMCS, 1999, s. 83–101.
PAWLIKOWSKA A., Zastosowanie metod językoznawstwa korpusowego i lingwistyki kwantytatywnej w analizie dyskursu, „Oblicza Komunikacji”, 2012, nr 5, s. 111−125.
PRZYBYLSKA R., Z problemów słownikowego opisu łączliwości rzeczownika [W:] Żmigrodzki P., Przybylska R. (red.), Nowe studia leksykograficzne, t. 1, Kraków, Lexis, 2007, s. 69–78.
PTASZEK G., Talk show. Szczerość na ekranie?, Warszawa, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2007.
REJTER A., Język a emocje w ujęciu glottodydaktycznym [W:] Achtelik A., Kita M., Tambor J. (red.), Sztuka i rzemiosło. Nauczyć Polski i polskiego, t. 2, Katowice, Gnome, 2010, s. 75–83.
SIERADZKA-MRUK A., „Radość i nadzieja, smutek i trwoga” w nabożeństwie drogi krzyżowej. Wybrane aspekty ewolucji dyskursu religijnego w XX wieku na przykładzie leksyki dotyczącej uczuć, Kraków, Księgarnia Akademicka, 2016.
Siuta J. (red.), Słownik psychologii, Kraków, Krakowskie Wydawnictwo Naukowe, 2009.
SMERECKA H., „Gdy jeden uśmiech wywołuje tyle radości, warto zadbać o niego z Colgate”. Leksykalny obraz zębów i uśmiechu w opisach reklamowych pasty Colgate, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura”, 2021, nr 13(1), s. 214–139.
SZACKA B., Czas przeszły – pamięć – mit, Warszawa, Scholar, 2006.
TRUONG K.P. i in., Emotional Expression in Oral History Narratives: Comparing Results of Automated Verbal and Nonverbal Analyses, “Open Access Series in Informatics”, 2013, s. 310−314.
TRYSIŃSKA M., Jak politycy komunikują się ze swoimi wyborcami? Analiza języka polityków na przykładzie rozmów prowadzonych w telewizji polskiej oraz internecie, Warszawa, Dom Wydawniczy Elipsa, 2004.
TYMIAKIN L., O triadzie komunikacyjnej: wartościowanie – emocje – ekspresja, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska”, 2017, Lublin, vol. II, s. 199−216.
WOŁOWSKA K., Czy analiza składnikowa jest metodą przestarzałą? Rozwój badań nad strukturą semantyczną jednostek leksykalnych we współczesnym językoznawstwie francuskim, „Linguistica Copernicana”, 2010, nr 1(3), s. 141−152.
WÓJCIUK, M.T., Listy z Powstania Warszawskiego, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”, 2011, nr 8–9 (129–130), s. 133–140.
WÓJCIUK M.T., Reakcje i postawy społeczne w Powstaniu Warszawskim w świetle korespondencji, „Wschodni Rocznik Humanistyczny”, 2013, t. IX, s. 231–252.
