German surnames of officials in 15th century in Braniewo starting with letters A-L
DOI:
https://doi.org/10.34864/heteroglossia.issn.2084-1302.nr13.art9Keywords:
surnames, etymology of surnames, Warmia, Braniewo, 15th centuryAbstract
This article presents the origins and structure of German surnames in the Old Town Braniewo in the 15th century. The author verified the presence of the preposition “von”, surname variants, Lower German roots, and evident linguistic phenomena which occurred in them. The discussed surnames are derived from first names, place of origin, nicknames and the names of occupations. Other names are multi-motif surnames, or it was impossible to explain their etymology. As for the structure of the described anthroponyms, non-derivative surnames predominate. Only in the case of one surname were variants recorded. Middle Low German and Lower German provenance is present in about 25% of the examined anthroponyms. In some surnames, manifestations of the East Central German dialect are visible. Several anthroponyms have been Polonised, and one was subject to a contraction.
References
Abramowicz Z., Słownik etymologiczny nazwisk Żydów białostockich, Białystok, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2003.
Bach A., Deutsche Namenkunde. Band I, 1 und 2: Die deutschen Personennamen, Heidelberg, Carl Winter, 1952.
Bogdan D., Przeracki J., Urzędnicy Starego i Nowego Miasta Braniewa do 1772 roku, Olsztyn, Archiwum Państwowe w Olsztynie, 2018.
Brechenmacher J. K., Etymologisches Wörterbuch der Deutschen Familiennamen. A–J, Limburg a.d. Lahn, C. A. Starke Verlag, 1957–1960.
Brechenmacher J. K., Etymologisches Wörterbuch der Deutschen Familiennamen. K–Z, Limburg a. d. Lahn, C. A. Starke Verlag, 1960–1963.
Czopek-Kopciuch B., Adaptacje niemieckich nazw miejscowych w języku polskim, Kraków, Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, 1995.
Frąś M., Danuta Bogdan, Jerzy Przeracki, Urzędnicy Starego i Nowego Miasta Braniewa do 1772 roku, Archiwum Państwowe w Olsztynie, Olsztyn 2018, ss. XLVII, [1], 693, „Archiwa –Kancelarie – Zbiory”, 2019, nr 10 (12), s. 225–228.
Górny H., Nazwiska mieszkańców wybranych miejscowości dawnej ziemi sanockiej w świetle interferencji etniczno-językowej (XV–XIX w.), Rzeszów, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2004.
Gottschald M., Deutsche Namenkunde. Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung, Berlin, de Gruyter, 1954.
Guz M., Nazwiska niemieckie na Warmii u schyłku XVIII wieku, Olsztyn, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2018.
Guz M., Niemieckie nazwiska urzędników Starego Miasta Braniewa w XIV wieku (w druku).
Heling R., Poschmann B., Die Bevölkerung des Ermlands 1773. Die ältesten Prästationstabellen des Hochstifts. Band 3 – Register, „Zeitschrift für die Geschichte und Alterstumkunde Ermlands“, 1997, Beiheft 13/3, s. 35–138.
Höpker H., Henius Grosses Orts- und Verkehrs-Lexikon für das Deutsche Reich, Berlin, Neufeld & Henius, Verlag, 1928.
Kewitz B., Coesefelder Beinamen und Familiennamen vom 14. bis 16. Jahrhundert, Heidelberg, Universitätsverlag C. Winter, 1999.
Kohlheim R., Kohlheim V., Duden. Familiennamen. Herkunft und Bedeutung, Mannheim, Leipzig, Wien, Zürich, Dudenverlag, 2005.
Koziełło-Poklewski B., Dzieje powiatu [W:] A. Wakar i in. (red.), Braniewo. Z dziejów miasta i powiatu, Olsztyn, Pojezierze, 1973, s. 37–84.
Lasch A., Mittelniederdeutsche Grammatik, Halle, Niemeyer, 1914.
Lech D., Nazwy osobowe dziewiętnastowiecznych mieszkańców Opola (ze słownikiem etymologicznym nazwisk), Opole, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2004.
Lexer M., Mittelhochdeutsches Taschenwörterbuch. Mit den Nachträgen von Ulrich Pretzel, Stuttgart, S. Hirzel Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft, 1992.
Lica Z., Sposoby adaptacji nazwisk pomorskich genetycznie niemieckich w polszczyźnie,Gdańsk, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2009.
Lica Z., Niemieckie zjawiska fonetyczno-fonologiczne i słowotwórcze w nazwiskach pomorskich [W:] M. Biolik, J. Duma (red.), Chrematonimia jako fenomen współczesności, Olsztyn, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2011, s. 293–299.
Lübben A., Mittelniederdeutsches Handwörterbuch. Nach dem Tode des Verfassers vollendet von Christoph Walther, Darmstadt, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1989.
Naruszewicz-Duchlińska A., Nazwiska mieszkańców komornictwa lidzbarskiego (1500–1772 r.), Olsztyn, Zakład Poligraficzny Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, 2007.
Naumann H., Familiennamenbuch, Leipzig, VEB Bibliographisches Institut, 1989.
Piotrowicz E., Struktura słowotwórcza nazwisk piotrkowian w XVI–XVIII w., „Onomastica”, 1980, nr XXV, s. 123–139.
Rymut K. (red.), Nazwy miejscowe Polski. Historia, pochodzenie, zmiany. Tom V. Ko–Ky, Kraków, Instytut Języka Polskiego PAN, 2003.
Siatkowski J., Wpływ poszczególnych dialektów niemieckich na język polski, „Studia z filologii polskiej i słowiańskiej”, 1983, nr 21, s. 33–46.
Smoczyński P., Trudności Niemców z wymową polską oraz związane z tym inne lingwistyczne problemy, „Język Polski”, 1965, nr XLV, s. 22–31.
Szczepaniak-Mendez R., Nowak : Mueller, czyli różnice strukturalne pomiędzy polskim i niemieckim systemem nazwisk, „Onomastica”, 2002, nr XLVIII, s. 119–135.
Wald S. G., Topographische Übersicht des Verwaltungsbezirks der Königlichen Preußischen Regierung zu Königsberg in Preußen, Hamburg, Verein für Familienforschung in Ost- u. Westpreußen, 1979.
Woelky C. P. (red.), Codex diplomaticus Warmiensis oder Regesten und Urkunden zur Geschichte Ermlands: Urkunden der Jahre 1231–1340. Band I, Mainz: Verlag von Franz Kirchheim, 1860.
Zoder R., Familiennamen in Ostfalen, I–II, Hildesheim, Georg Olms Verlagsbuchhandlung, 1968.
