Ludność Bydgoszczy w okresie przyspieszonego rozwoju gospodarczego kraju (1971-1978)
DOI:
https://doi.org/10.34767/KB.2025.46.08Słowa kluczowe:
ludność, Bydgoszcz, struktura wieku, rodziny, wykształ cenie, aktywność zawodowa, źródła utrzymaniaAbstrakt
Najważniejszym zasobem miasta są jego mieszkańcy, dlatego też im poświęcony jest niniejszy artykuł. Jego celem jest niemal pełna charakterystyka rezydentów pod względem struktury demograficznej, społeczno-zawodowej, źródeł utrzymania oraz zarysowaniem zmian, jakie nastąpiły w latach 1970-1978. Podstawowym materiałem statystycznym, który posłużył do opisu społeczeństwa, były wyniki pochodzące ze spisów ludności. A oto niektóre wyniki z badań:- między 1970 a 1978 r. przybyło w mieście 56 tys. mieszkańców, z których połowa napłynęła spoza granic miasta, z tego powyżej 70% ze wsi,- w strukturze wieku ludności w 1978 r. najliczniej była reprezentowana subpopulacja w wieku 20-24 i 25-29,- podstawę piramidy wieku stanowiły dzieci w wieku 0-4 lat, których liczba była niższa o 25,3% od subpopulacji najliczniejszej,- w okresie międzyspisowym w ogólnej liczbie mieszkańców zmalał udział osób w wieku 0-19 lat z 33,0% do 29,0%, a zwiększył się udział seniorów w wieku 65+ z 8,9% do 10,2%,- zdecydowana większość mieszkańców - 80% - tworzyła rodziny, w tym 61,4% posiadała dzieci do 24 lat na utrzymaniu,- najwyższym obciążeniem dziećmi na utrzymaniu charakteryzowały się matki z wykształceniem podstawowym (169 dzieci na 100 matek), a naj niższym z wyższym (145,3),- z ogółu rezydentów połowa pracowała, z tego spośród mężczyzn 56,4% i odpowiednio kobiet 44,4%,- podstawowym działem gospodarki zapewniającym pracę był przemysł, w jego zakładach znajdowało zatrudnienie 41,6% ogółu pracujących. Wnioski: 1. W okresie międzyspisowym następował dalszy wzrost potencjału demo graficznego miasta. 2. Ludność napływająca do miasta, głównie ze wsi, przyczyniała się do kreowania na wyższym poziomie współczynnika urodzeń. 3. Struktura wieku mieszkańców odbiegała znacznie od modelu progresywnego. 4. Społeczeństwo miasta wciąż było jeszcze młode. 5. Korzystnie przedstawiała się proporcja dzieci i młodzieży w wieku 0-14 lat do subpopulacji 60+. 6. Zróżnicowane obciążenie dziećmi na utrzymaniu matek według ich poziomu wykształcenia wpływało na warunki życia rodziny. 7. Nastąpił wzrost poziomu wykształcenia ludności, zwłaszcza kobiet. 8. Zmniejszyło się obciążenie w ciągu 8 lat rezydentów posiadających dochody za wykonywaną pracę, jak też z tytułu emerytury, renty osobami będącymi na ich utrzymaniu. 9. Poprawiły się warunki mieszkaniowe ludności tak pod względem zagęszczenia mieszkań, jak ich wyposażenia w media komunalne. 10. Powyższe fakty upoważniają do sformułowania najważniejszego wniosku, a mianowicie, że nastąpiła znacząca poprawa warunków życia mieszkańców jako wynik przyśpieszonego gospodarczego rozwoju kraju i miasta.
Bibliografia
Bałtowski M., Gospodarka socjalistyczna w Polsce, PWN, Warszawa 2009.
Baranowska K.B., Próba delimitacji regionów komunikacyjnych, „Prace Instytutu Transportu Samochodowego”, Zeszyty Naukowe, Warszawa 1982.
Brdulak J., Bydgoszcz jako węzeł transportu wodnego śródlądowego, [w:] W. Rakowski (red.), Studia geograficzne nad węzłami komunikacyjnymi w Polsce, „Monografie i Opracowania”, nr 249, SGPiS, Warszawa 1989.
Cegielski J., Problemy dojazdów do pracy. Próba syntezy, PWN, Warszawa 1977.
Eberhard P., Rola wielkich miast w strukturze regionalnej powiązań przestrzennych w Polsce, „Biuletyn”, zeszyt 58, KPZK PAN, Warszawa 1970.
Gocał T., Rakowski W., Delimitacja regionów i subregionów migracyjnych w zakresie dojazdów do pracy, „Monografie i Opracowania” nr332/17, SGPiS, Warszawa 1991.
Holzer J., Demografia, PWE, Warszawa 2003.
Ignar S., Rozwój industrializacji i jej wpływ na przemiany społeczno-ekonomiczne wsi w Polsce Ludowej, „Ekonomista” 1964, nr 2.
Jerczyński M., Funkcje i typy funkcjonalne polskich miast, [w:] Statystyczna charakterystyka miast. Funkcje dominujące, GUS, Warszawa 1977.
Kozanecka M., Tendencje rozwojowe komunikacji autobusowej w Polsce, Wyd. Naukowe WSP, Kraków 1980.
Kujawa J., Przestrzeń miasta w gospodarce socjalistycznej: industrializacja i budownictwo mieszkaniowe w latach 1950-1960 w Bydgoszczy, Toruniu, Włocławku, Wyd. Naukowe UAM, Poznań 2020.
Łakomy M., Demografia jest przyszłością. Czy Polska ma szansę odwrócić negatywne trendy, Wyd. Prześwity, Warszawa 2024.
Namysłowski J., Dojazdy uczniów do szkół w Polsce jako zagadnienie transportu, „Zagadnienia Transportu”, nr 3/4, 1978.
Namysłowski J., Transport pasażerski jako czynnik integracji przestrzennej na przykładzie tworzącej się aglomeracji bydgoskiej, „Przegląd Geograficzny”, t. LVII, Warszawa 1976.
Rakowski W., Suberlak E., Rozwój i zasięg oddziaływania terytorialnych powiązań komunikacyjnych Bydgoszczy, [w:] W. Rakowski (red.), Studia geograficzne nad węzłami komunikacyjnymi w Polsce, „Monografie i Opracowania”, nr 249, SGPiS, Warszawa 1989.
Rakowski W., Mieszkańcy Bydgoszczy w końcowym roku (1970 r.) sprawowania władzy w kraju przez W. Gomułkę, „Kronika Bydgoska”, t. XL, Bydgoszcz 2024.
Rakowski W., Przyrost naturalny i saldo migracji jako komponenty wpływające na zmianę liczby mieszkańców Bydgoszczy w latach 1946-2020, „Kronika Bydgoska”, t. XLVIII, Bydgoszcz 2022.
Rakowski W., Regiony miejskie w Polsce w świetle migracji ludności, „Monografie i Opracowania”, nr 271, SGPiS, Warszawa 1989.
Rakowski W., Uprzemysłowienie a proces urbanizacji, PWE, Warszawa 1981.
Wydawnictwo GUS
Ludność i warunki mieszkaniowe. Miasto Bydgoszcz, NSP 1978, GUS 1980.
Migracje ludności miasta Bydgoszcz, NSP 1978, GUS 1980.
Rocznik Demograficzny 1975, 1977, 1978, 2024.
Struktura demograficzna i zawodowa ludności. Dodatkowe informacje dla powiatu nm.
Bydgoszcz, NSP 1970, GUS 1972.
