The memory about the January Uprising in the daily newspaper "Dziennik Bydgoski" in 1920-1939
DOI:
https://doi.org/10.34767/KB.2024.45.14Keywords:
January Uprising, Bydgoszcz, daily “Dziennik Bydgoski”, anniversaries, memoryAbstract
The memory about the January Uprising and its participants played a special role in the policy of the civil and military authorities of the Second Republic of Poland. One of the main creators of this policy was Józef Piłsudski, the son of a freedom fighter, educated in the spirit of respect for the fights for freedom. The most important activities undertaken in that time included care for veterans and honoring our fallen heroes. Every year there were celebrations commemorating the outbreak of the uprising; the most memorable events took place in 1933 and 1938. Actions of freedom fighters were also remembered in Bydgoszcz, although in the described period January was a special month for its residents for a different reason. In January 1920, the city officially returned to the Homeland and commemoration of this event was coming to the foreground, particularly in the initial years. Nevertheless, the local residents became quickly aware that they should remember both anniversaries and honor them in a proper way. Articles commemorating the January Uprising were published by the daily “Dziennik Bydgoski” with various intensity. Most of them was released on the occasion of the 70th and 75th anniversaries of the uprising. Unfortunately, there is not much information dedicated to the freedom fighters coming from Bydgoszcz and its environs, buried in the local cemeteries or still living in Bydgoszcz at that time.
References
Artykuły prasowe:
Bartoszewicz K., Wielkopolska w roku 1863. Z listów Pauliny Wilkońskiej, cz. 1 -5 ; „Dziennik Bydgoski” 1925, nr 17, s. 8; nr 18, s. 4; nr 19, s. 5; nr 20, s. 5; nr 21, s. 3.
Bohaterowie 1863 roku z szeregów katolickiego duchowieństwa, „Dziennik Bydgoski” 1933, nr 18, s. 2.
Boruń S., Rok 1863, „Dziennik Bydgoski” 1933, nr 18, s. 2.
Bzyl H ., W krwawym polu białe ptaszę... Kobiety w szeregach powstańczych w r. 1863, „Dziennik Bydgoski” 1938, nr 18, s.7.
Czerkawski W., Ojczyźnie hołd weteranów 1863 roku, „Dziennik Bydgoski” 1939, nr 19, s. 11.
Daszkiewicz J.L., Modlitwa za poległych Powstańców, „Dziennik Bydgoski” 1921, nr 17, s. 8.
Do obywateli miasta Bydgoszczy. Program obchodu 15-tej rocznicy oswobodzenia Bydgoszczy, „Dziennik Bydgoski” 1935, nr18 s. 6.
Dubiecki M ., Teodora Z Narbuttów Monczuńska (wspomnienie pośmiertne), „Bluszcz” 1925, nr 25, s. 676.
H.B.K., Prawdy ważne po 75 latach, „Dziennik Bydgoski” 1938, nr 17, s. 1-2.
Igielski W., W rocznicę styczniową, „Dziennik Bydgoski” 1922, nr 18, s. 1.
Jedyny żyjący w Bydgoszcz bohater powstania 1863 roku, „Dziennik Bydgoski” 1933, nr 18, s. 12.
Jenerał Dowbor Muśnicki, „Dziennik Bydgoski” 1920, nr 17, s. 1.
Kłyszyński A., Śp. por Stanisław Tittenbrun, weteran 1863, „Kurier Bydgoski” 1934, nr 168, s. 5.
Kobietom - Polkom. Cele ich i zadania dawniej i dziś, „Dziennik Bydgoski” 1922, nr 18, s. 2.
Krasiński W , Powstańcze słowo i czyn (w 75-tą rocznicę Powstania Styczniowego), „Dziennik Bydgoski” 1938, nr 18, s. 11.
Kronika żałobna, Śp. Stanisław Tittenbrun, „Dziennik Bydgoski” 1934, nr 167, s. 7.
Ku pamięci krwawych szlaków. W rocznicę powstania styczniowego, „Dziennik Bydgoski” 1930, nr 17, s. 5.
Kulwieć A., Przed siedemdziesięciu laty. 1863 r.-1933r., „Dziennik Bydgoski” 1933, nr 18, s. 1-2.
Nowakowski S., Bydgoszcz w pamiętnym roku 1863. Dostawa broni dla powstańców. Walka pruskich strażników z flisakami, „Dziennik Bydgoski” 1933, nr 35, s. 13.
Nowakowski S., Na kanwie dziejów powstania 1863. Moskale w Inowrocławiu, „Dziennik Bydgoski” 1933, nr 29, s. 16.
Nowakowski S., Na kanwie dziejów powstania 1863. Powstańcy w lasach łabiszyńskich, „Dziennik Bydgoski” 1933, nr 114, s.7.
Nowakowski S., Bydgoszcz w pamiętnym roku 1863. Zapiski kronikarskie z objaśnieniami, „Dziennik Bydgoski” 1933, nr 18, s. 13.
Oddanie miasta Bydgoszczy w ręce polskie, „Dziennik Bydgoski” (wydanie specjalne), 1920, nr 16, s. 1.
Pomnik ks. Stanisława Brzóski, „Dziennik Bydgoski” 1933, nr 18, s. 6.
Program „Święta Bydgoszczy”, „Dziennik Bydgoski” 1921, nr 14, s. 2.
Program przyjęcia wojsk polskich, „Dziennik Bydgoski” 1920, nr 14, s. 1.
Przemówienie prezydenta miasta p. Maciaszka przy przejęciu wojsk polskich, „Dziennik Bydgoski” 1920, nr 18, s. 1.
Tuchołkowa S., W podwójną rocznicę, „Dziennik Bydgoski” 1921, nr 15, s. 2.
Uczcijmy weteranów, „Dziennik Bydgoski” 1933, nr 18, s. 15.
Urbanyi Z., Podwójna rocznica „Dziennik Bydgoski” 1923, nr 16, s. 1.
Uroczystości 15. rocznicy, „Dziennik Bydgoski” 1935, nr 18, s. 6.
Uroczystości w całym kraju, „Dziennik Bydgoski” 1938, nr 19, s. 2.
Uroczysty obchód rocznicy powstania styczniowego w Poznaniu, „Dziennik Bydgoski” 1938, nr 19, s. 2.
Uroczysty wieczór w drugą rocznicę odzyskania Bydgoszczy z rąk pruskich, „Dziennik Bydgoski” 1922, nr 19, s. 2.
W 15-lecie wolnej Bydgoszczy, „Dziennik Bydgoski” 1935, nr 17, s. 11.
W 75-tą rocznicę Powstania Styczniowego, „Dziennik Bydgoski” 1938, nr 19, s. 2.
W 75-tą rocznicę powstania styczniowego, „Dziennik Bydgoski” 1935, nr 16, s. 1.
W Polsce żyje 53 weteranów powstania z 1863 r., „Dziennik Bydgoski” 1938, nr 17, s. 7.
Wagner M ., Obchód rocznicy powstania styczniowego, „Dziennik Bydgoski” 1922, nr 18, s. 2.
Wkroczenie wojsk polskich do Bydgoszczy, „Dziennik Bydgoski” 1920, nr 17, s. 1.
Wojtowicz Z., Romantyzm 1863, „Dziennik Bydgoski” 1924, nr 19, s. 3.
Z życia towarzystw, „Dziennik Bydgoski” 1933, 18, s. 16.
Zbierzchowski H., W rocznicę styczniową (1863-1936), „Dziennik Bydgoski” 1936, nr 17, s. 7.
Ze wspomnień historycznych. Udział Wielkopolski w powstaniu 1863, BD, 1930, nr 17, s. 5.
Wspomnienia
Pamiętnik Natalia Sulerzyńskiego, h. posła ziemi pruskiej na sejm berliński, t. 3, Kraków 1871.
Wilkońska P., Moje wspomnienia o życiu towarzyskiem na prowincyi w Kongresówce, t. 1-2, Poznań 1875, PDF: PO LO N A : http://polona.pl/item /39725810, http://polona.pl/item/39725811
Literatura
Bagiński Z., Stanisław Nowakowski - dziennikarz, redaktor, działacz społeczny i polityczny międzywojennej Bydgoszczy, „Kronika Bydgoska” 2014, t. 35, s. 5 1 7-540.
Barańska A., Udział i rola kobiet w powstaniu styczniowym „Przegląd Nauk Historycznych” 2022, nr 1, s. 125-171.
Bartoszewicz K., Echa wielkopolskie o roku 1863 w listach P. Wilkońskiej, „Rzeczpospolita” 1924, nr 18.
Bruchnalska M., Ciche Bohaterki, Miejsce Piastowe 1933. PDF: https://polona.pl/preview/454fd617-b966-4ad 9-9141-137b45e63647
Drozdowski K., Bydgoszcz 1920. Wojsko w niepodległym mieście, „Kronika Bydgoska” 2018, t. 39, s. 123-131.
Drozdowski K., Zrzucić kajdany! Powrót Bydgoszczy do Macierzy w 1920 r., Bydgoszcz 2019.
Dunin-Wąsowicz K., Kult tradycji i opieka nad weteranami powstania 1863 roku w okresie międzywojennym, „Przegląd Historyczny” 1991, t. 82, s. 269-276.
