The echoes of the Bydgoszcz events of September 3 and 4, 1939 in Solec Kujawski and the surrounding area
DOI:
https://doi.org/10.34767/KB.2023.44.05Keywords:
sabotage, mass murder, mutual forgiveness, Solec KujawskiAbstract
The Polish-German propaganda war continued since March1939.The Germans claimed that the German minority under Polish rule suff ers a real torment. On the other hand, the Poles believed that the Polish Germans got involved in anti-Polish actions of sabotage, for which they might expect to be punished. After the outbreak of World War II,many retaliations were initiated against the German minority, involving forced deportation of some units and groups. The city of Bydgoszcz and its surrounding area became a witness of such events.The issue related to Bloody Sunday in Bydgoszcz is rather well known; however, there is lack of reports concerning its surrounding area, including the so-called Vistula Lowland, stretching from Łęgnowo all the way to the town of Solec Kujawski. Actions of sabotage committed by the Polish Germans, according to contemporary research, even some Polish historians, are unlikely. In contrast, aft er the entrance of Wehrmacht to Poland, the Nazis in retaliation committed mass murder of about 30,000 Polish patriots in Gdańsk Pomerania.
References
Źródła archiwalne
Archiwum Państwowe w Bydgoszczy, Sąd Specjalny w Bydgoszczy
Archiwum Federalne w Bayreuth, Ost-Dokumentation, sygn. 7/7 s. 37–122.
Akten zum Deutschen auswärtigen Politik, serie D (1937–1941) VII, dok. 172.
Opracowania
Chinciński T., Forpoczta Hitlera. Niemiecka dywersja w Polsce w 1939 roku, Gdańsk–
Warszawa 2010, s. 262–263.
Cichońska K., Zmiany demograficzne w powiecie bydgoskim w okresie międzywojennym w świetle spisów statystycznych, praca magisterska opracowana pod kierunkiem prof. Z. Biegańskiego, Bydgoszcz 2005, s. 31 i 53.
Grochowski R., Jeszcze o wojskowych aspektach bydgoskiej „krwawej niedzieli”. W odpowiedzi na polemiki T. Chincińskiego i P. Olstowskiego, „Kronika Bydgoska” 2008, t. XXIX, s. 522.
Jastrzębski W., Mniejszość niemiecka w Polsce we wrześniu 1939 roku, Toruń 2010.
Jastrzębski W., Major Żychoń i bydgoska Ekspozytura Wywiadu, wyd. I, Bydgoszcz 1994, wyd. II, Bydgoszcz 2021.
Jastrzębski, Bydgoska krwawa niedziela 3–4 września 1939 roku, Toruń 2022, s. 145 i inne.
Kosiński P., Relacje żołnierzy Wojska Polskiego o niemieckiej dywersji na Pomorzu, [w:] Bydgoszcz 3–4 września 1939. Dokumenty i studia pod red. T. Chincińskiego i P. Machcewicza, Warszawa 2008, s. 545.
Lista ofiar II wojny światowej z terenów Solca Kujawskiego i okolic, „Zeszyty historyczne Towa rzystwa Miłośników Solca Kujawskiego” 2009, nr 8, s. 33–46.
Mazanowska I., Ceran T., Selbstschutz na Pomorzu Gdańskim i Kujawach (Selbstschutz Westpreussen), [w:] W cieniu Einsatzgruppen. Volksdeutscher Selbstschutz w okupowanej Polsce 1939–1945, pod red. I. Mazanowskiej, T. Cerana i M. Przegiętki, Warszawa 2021, s. 39.
Rabant T., Dokumenty niemieckiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych z 1939 r., [w:] Bydgoszcz 3–4 września 1939. Dokumenty i studia pod red. T. Chincińskiego i P. Machcewicza, Warszawa 2008, s. 488–489.
Rudolf P., Z historii Solca Kujawskiego i okolicznych wsi, Solec Kujawski 2003, s. 142 i inne.
Rudolf P., Deutsches Schicksal in Schulitz und den umliegenden Dörfern während der Schreckenstage im September 1939, „Weichselland” 40, 1941, s. 54.
Serwański E., Dywersja niemiecka i zbrodnie hitlerowskie w Bydgoszczy na tle wydarzeń w dniu 3 IX 1939, Poznań 1981, s. 139–140.
Solec Kujawski w okresie okupacji hitlerowskiej, „Zeszyty historyczne Towarzystwa Miłośników Solca Kujawskiego”, 2009, zeszyt nr 8.
Zakrzewski A., Wspomnienia. Wrzesień 1939, Warszawa 1958.
Zarzycki E., Działalność hitlerowskiego Sądu Specjalnego w Bydgoszczy w sprawach o wypadki z września 1939 r., Bydgoszcz–Poznań 1976.
