Duszpasterstwo wojskowe w Bydgoszczy w okresie zaboru pruskiego (1772-1920)

Abstrakt

Duszpasterstwo wojskowe w armii pruskiej, której jednostki stacjonowały w Bydgoszczy w latach 1772-1920, było ogniwem militarno- -państwowej organizacji wojska i społeczeństwa w Królestwie Prus. Religia stanowiła element wychowania i dyscyplinowania społeczeństwa, na czele którego stał król, pełniący w strukturach Ewangelickiego Kościoła Unijnego (od 1817 r.) funkcję najwyższego biskupa (summus episcopus). Zarówno Kościół ewangelicki jak i rzymskokatolicki traktowane były jako instytucje uprzywilejowane i otaczano je szczególną opieką państwa. W ramach tej opieki w 1849 r. utworzono wydzielone (exemte) duszpasterstwa wojskowe wpisane w struktury armii - na poziomie korpusu armijnego i dywizji. W przypadku większych garnizonów, jak w Bydgoszczy, powoływano ewangelickie i katolickie personalne parafie garnizonowe, którym przydzielano, utrzymywane przez państwo kościoły, często użytkowane przez obydwa wyznania (Simmultankirche). W grodzie nad Brdą to były kościół bernardyński, który po remoncie i restauracji użytkowano od 1865 r. Zarówno pruska struktura duszpasterstwa wojskowego, jak i funkcja kościoła garnizonowego przy ul. Bernardyńskiej 2 została - po modyfikacji oczywiście - przejęta przez Państwo Polskie w 1920 r. i z pewnymi modyfikacjami funkcjonuje do dnia dzisiejszego.