“Side by side – together” – Communities of small Towns in Greater Poland and Kujawy in the 16th and 17th Centuries
DOI:
https://doi.org/10.34767/TH.2023.14.05Keywords:
16th‒17th century, Greater Poland, Kuyavia, small towns, conflicts, religious minorities, national and ethnic minorities, Lutherans, Czech Brethren, Jews, Scots, RomaAbstract
The article focuses on the communities of small towns of Greater Poland and Kuyavia in the 16th and 17th c., a period when the ethnic and religious makeup of these provinces was changing due to population migration. The text discusses issues related to the appearance of reformed denominations and the Czech Brethren community in Greater Poland, presenting also the national and ethnic minorities of Scots, Jews and Roma living there at that time. It takes a closer look at the legal, religious, economic and social issues related to people of different religions and nationalities settling in towns. The article focuses specifically on the relations between the residents of small towns of the Polish Lithuanian Commonwealth, where the ethnic and religious diversity of populations gave rise to numerous conflicts, as witnessed by entries in court records. The analysis of such documentation reveals the drama of daily life.
References
Źródła
Archiwum Główne Akt Dawnych
– Radziejów radziecki, sygn. 8
Archiwum Państwowe w Bydgoszczy,
– Akta miasta Łobżenicy, sygn. 6, 8, 9
Archiwum Państwowe w Poznaniu:
– Akta miasta Bnin, sygn. I/4
– Akta miasta Gostyń, sygn. I/20
– Akta miasta Kleczew, sygn. I/7, I/10, I/11
– Akta miasta Poniec, sygn. I/20
Akta synodów różnowierczych w Polsce, t. 1: 1550–1559, oprac. M. Sipayłło, Warszawa 1996
Akta synodów różnowierczych w Polsce, t. 4: Wielkopolska 1569‒1632, oprac. M. Sipayłło, Warszawa 1997
Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich 1564‒1565, cz. 1, wyd. A. Tomczak, C. Ohryzko-Włodarska, J. Włodarczyk, Bydgoszcz – Warszawa 1961
Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich 1616–1620, cz. 1‒2, wyd. Z. Górski, R. Kabaciński, J. Pakulski, Wrocław 1994
Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich 1628–1632, cz. 1: województwo poznańskie i kaliskie, wyd. Z. Guldon, Wrocław 1994
Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich 1628–1632, cz. 3: województwa łęczyckie, brzesko-kujawskie, inowrocławskie i ziemia dobrzyńska, wyd. Z. Guldon, Bydgoszcz 1967
Volumina Legum, t. II, Petersburg 1859
Żydzi polscy 1648–1772. Źródła, oprac. A. Kaźmierczyk, Kraków 2001
Literatura
Baranowski B., Życie codzienne małego miasteczka w XVII i XVIII wieku, Warszawa 1975
Bogucka M., Samsonowicz H., Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej, Wrocław 1986
Dworzaczkowa J., Bracia czescy w Wielkopolsce w XVI i w XVII wieku, Warszawa 1997
Dzieje ziemi gostyńskiej, red. S. Sierpowski, Poznań 1979
Głowacka-Penczyńska A., Mieszkańcy małych miast Kujaw w drugiej połowie XVI i w XVII wieku przed sądami. Przyczynek do dziejów sporów sądowych w czasach nowożytnych, w: Konflikty i spory w regionie kujawsko-pomorskim, red. M. Białkowski, A. Kosecki, W. Polak, Toruń 2013, s. 35‒51
Głowacka-Penczyńska A., Mniejszość żydowska w Kleczewie od XVI do XVIII wieku. Wybrane aspekty, „Polonia Maior Orientalis”, T. VIII: 2021, s. 39‒50
Gotocki P., Zapisy rocznikarskie w Poniecu 1617–1651, oprac. J. Związek, Kielce 1998
Guldon Z., Wijaczka J., Osadnictwo żydowskie w województwach poznańskim i kaliskim w XXI–XVII w., „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego”, 1992, nr 2–3, s. 23‒‒36
Jurek T., Wilkierz rady miasta Wolsztyna z 1471 roku, „Roczniki Historyczne”, R. 85: 2019, s. 207‒218
Kuklo C., Struktury demograficzne i etniczne miast prywatnych w Koronie. Uwagi wstępne, „Rocznik Dziejów Społecznych i gospodarczych”, T. 77:2016, s. 319‒356
Łojko J., Civitas Pyzdry. Dzieje miasta do roku 1793, Pyzdry 2007 Łukasiewicz J., O kościołach Braci Czeskich w dawnej Wielkopolsce, Poznań 1835
Mazek D., Ku ozdobie i profitowi. Prawodawstwo miast prywatnych Wielkopolski 1660‒1674, Warszawa 2003
Mietz A., Pakulski J., Łobżenica. Portret miasta i okolicy, Łobżenica – Toruń 1993
Miodunka P., Społeczność małych miast południowej Małopolski od końca XVI do końca XVIII wieku, Kraków 2021
Mróz L., Cyganie – Romowie, w: Pod wspólnym niebem. Narody dawnej Rzeczpospolitej, red. M. Kopczyński, W. Tygielski, Warszawa 2010, s. 161‒‒179
Suproniuk J., Żydzi w miastach Wielkopolski, w: Atlas historyczny Polski, cz. II: Wielkopolska w II połowie XVI wieku, red. K. Chłapowski, M. Słoń, Warszawa 2017, s. 150‒176
Wijaczka J., Reformacja w miastach prywatnych w Koronie w XVI wieku, „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych”, T. 77: 2016, s. 379‒406
Wijaczka J., Szkoci, w: Pod wspólnym niebem. Narody dawnej Rzeczpospolitej, red. M. Kopczyński, W. Tygielski, Warszawa 2010, s. 201-214
Zyglewski Z., Staropolskie powiaty nakielski i kcyński a dzisiejszy powiat nakielski, w: Na pograniczu Krajny i Pałuk. Dzieje powiatu nakielskiego, red. S. Łaniecki, Toruń 2020, s. 135‒201
