Bydgoszcz Scenes of the Polish Film Chronicle
DOI:
https://doi.org/10.34767/TH.2024.15.05Keywords:
Polish Film Chronicle, Polish Peopleʼs Republic, Bydgoszcz, visual propagandaAbstract
The Polish Film Chronicle (Polska Kronika Filmowa, PKF) was distributed in cinemas as a supplement to feature films for nearly fifty years (1944–1994). Its producers drew on a wide range of topics from both domestic and international contexts, presenting them in engaging forms. The Chronicle’s objective was to establish closer contact with mass audiences by addressing the everyday life concerns, preferably those rooted in local realities. PKF materials therefore remain a valuable source for research, enabling multifaceted analyses across anthropology, history, and media studies. Their cognitive value is significant despite the editorial constraints and censorship pressures to which they were subjected. The use of PKF archives, however, demands that historians exercise methodological care and the ability to situate news items within broader historical contexts. As the noted scholar and film historian Marek Hendrykowski has observed, “falsehood on film is never absolute and definitive”. From the corpus of nearly 3,900 PKF episodes, this article selects several dozens of thematic threads that document economic activity, cultural initiatives, commemorative celebrations, sporting events, prominent monuments, and notable individuals associated with the city on the Brda River. In total, the article identifies one hundred and nine appearances of Bydgoszcz. An assessment of the Chronicle’s coverage intensity indicates that the 1940s and the 1960s are particularly prominent periods. Among the PKF items concerning Bydgoszcz, the materials related to industrial enterprises and propagandistic visualizations of economic and infrastructural transformation predominate. The reports from construction sites and ceremonies marking the commencement of production recur frequently. The Chronicle also documented anniversary commemorations (for example, observances relating to the so-called Bloody Sunday of 1939) and a range of cultural, educational, scientific, and artistic events. PKF coverage often accompanied concerts and events held at the Ignacy Jan Paderewski Pomeranian Philharmonic in Bydgoszcz.
References
Źródła
Archiwum Filmoteki Narodowej, Archiwum Filmowe nr 1, mf. 0115, mf.0435, mf. 0541, mf. 1906 mf. 3488, mf. 4929
Repozytorium Cyfrowe Filmoteki Narodowej: www.repozytorium.fn.org.pl
Literatura
Biegański Z., Jugoslavija i Poljsko-Jugoslovenski kontakti u Poljskoj Filmskoj Hronici 1944‒1994, w: Jugoslavuja i Poljska: odnosi u XX veku, red.M. Pavlovic, A. Zaćmiński, N. Stambolija, Beograd 2019
Biegański Z., Kujawsko-pomorskie odsłony Polskiej Kroniki Filmowej (1944‒1994), w: Między edukacją a nauką. Memoriale liber ofiarowana profesorowi Mirosławowi Krajewskiemu, red. I.E. Zielińska, Rypin 2021
Bydgoski październik 1956 r., red. W. Jastrzębski, Bydgoszcz 1996
Cieśliński M., Piękniej niż w życiu. Polska Kronika Filmowa 1944‒1994, Warszawa 2006
Cieśliński M., Polska Kronika Filmowa. Podglądanie PRL-u, Warszawa 2016
Cieśliński M., Wizerunek Śląska w Polskiej Kronice Filmowej, w: Filmowe Światy. Z dziejów kina na Górnym Śląsku, red. A. Gwóźdź, Katowice 1998
Cieśliński M.K., Niewinność w służbie idei, http://repozytorium.fn.org.pl/?q=pl/node/8384
Encyklopedia kina, wyd. II poszerzone, red. T. Lubelski, Kraków 2010
Gajewski K., Polska Kronika Filmowa: walka tysiąclecia z milenium, w: Rok 1966. PRL na zakręcie, red. K. Chmielewska, Warszawa 2014
Guzek M., Bydgoszcz jako temat filmu dokumentalnego, „Linguistica Bidgostiana,Series Nova”, Vol. II: 2016
Hendrykowska M., Historia polskiego filmu dokumentalnego (1896‒1944), Poznań 2014
Historia filmu polskiego, t. II: (1930‒1939), red. J. Toeplitz, Warszawa 1988
Hendrykowski M., Polska Kronika Filmowa, w: Historia polskiego filmu dokumentalnego (1945‒2014), red. M. Hendrykowska, Poznań 2014
Hekert A., Łysakowska-Trzoss A., Wpływ transformacji ustrojowej na estetykę i funkcje Polskiej Kroniki Filmowej na przykładzie sekwencji dotyczących wydarzeń z Marcaʼ68, Grudniaʼ70 i Sierpniaʼ80, „Przegląd Zachodni”,2019 (372), nr 3
Jędrzejski Ł., Polska Kronika Filmowa (1944‒1994). Obrazy komunikowania politycznego, praca doktorska, UMCS, Lublin 2019
Jędrzejski Ł., Wizerunki kobiet w Polskiej Kronice Filmowej w latach 1949–1953 (zarys problemu), „Polityka i Społeczeństwo”, T. 13: 2015, nr 2
Lubelski T., Historia kina polskiego. Twórcy, filmy, konteksty, Katowice 2009
Malicka W., Wrocław w Polskiej Kronice Filmowej. Nowe miasto i nowi mieszkańcy w propagandzie państwowej 1945‒1970, Kraków 2012
Matusik M., „Jesteśmy z wami, ludzie walczącej Korei”. Obraz Korei Północnej w Polskiej Kronice Filmowej 1947‒1984, „Ogrody Nauk i Sztuk”, 2015, nr 5
Mysiakowska-Muszyńska J., „Szpiedzy”, „współpracownicy gestapo”. Wizerunek oskarżonych w procesach politycznych w świetle PKF (1945‒1953), w: „Wykluczeni”: ludzie marginesu w kinematografii światowej: zbiór studiów, red. M. Kowalski, T. Sikorski, Warszawa 2017
Nowak K., Polska Kronika Filmowa, w: Film i kinematografia. Encyklopedia kultury polskiej XX wieku, red. E. Zajiček, Warszawa 1994
Łysakowska A., Polska Kronika Filmowa jako źródło historyczne, w: Historia a media. Studium selektywne, t. III, red. D. Gołaszewski, T. Sińczak, M. Żmudziński, Toruń 2012
Łysakowska A., ,,Tych ziem ani tego miasta, ni portu, ni morza nie oddamy już nigdy!’’ Obraz „Ziem Odzyskanych” na przykładzie Szczecina w wybranych dokumentach Polskiej Kroniki Filmowej w latach 1945‒1953, w: Regiony w czasach Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, materiały I Ogólnopolskiej Studencko-Doktoranckiej Konferencji Naukowej zorganizowanej przez Sekcję Historii Polski XX wieku Studenckiego Koła Naukowego Historyków im. Gerarda Labudy w Instytucie Historii UAM w dniach 21‒22 II 2014 roku, red. Ł. Komorowski, M. Szłapka, przedmowa K. Białecki, Poznań 2014
Orzeł J., Polska Kronika Filmowa – dokument z dziejów propagandy, w: Toruńskie spotkania dydaktyczne, t. VII: Obraz, dźwięk i smak w edukacji historycznej, red. S. Roszak i M. Strzelecka, A. Wieczorek, Toruń 2010
Polska Kronika Filmowa: pierwsze lata, w: W kręgu filmu, telewizji i teatru, red. J. Trzynadlowski, Wrocław 1992 (Studia Filmoznawcze 11)
Rabiński J., Obraz Stanów Zjednoczonych Ameryki w Polskiej Kronice Filmowej 1948‒1953, „Roczniki Humanistyczne”, T. LIX: 2011, z. 2
Sikorski T., „Byliśmy tu, jesteśmy, będziemy”. Szczecin na taśmach Polskiej Kroniki Filmowej w pierwszych latach powojennych (1945‒1947), w: Ziemie Zachodnie i Północne w polskiej kinematografii (1944/1945–1989), zbiór studiów, red. M. Kowalski, T. Sikorski, Szczecin 2019
Stobach M., Obraz ludności niemieckiej w Polsce w materiałach propagandowych PKF w latach 1945‒1956, w: Władze komunistyczne wobec ludności niemieckiej w Polsce w latach 1945‒1989, red. A. Dziurok, P. Madajczyk, S. Rosenbaum, Warszawa 2016
Szczutkowska J., Film i kinematografia w świetle Polskiej Kroniki Filmowej (1971‒1980), w: Społeczno-polityczne inspiracje w kulturze i sztuce wizualnej, red. Ł. Jureńczyk , J. Szczutkowska, Bydgoszcz 2016
Szczutkowska J., Polityka kulturalna PRL w dziedzinie kinematografii w latach 70., Bydgoszcz 2014
Urbaniak J., „Polska Kronika Filmowa”, „zimna wojna” i świat. O zmienności ekranowego obrazu, w: Film: obraz – język – wyobraźnia – idea, red. J. Trzynadlowski, Wrocław 1994
Winiarska M., Polska Kronika Filmowa w Polsce Ludowej i jej przeobrażenia w III Rzeczypospolitej, w: Demokratyczne przemiany polskich mediów w latach 1989‒2009, red. K. Wolny-Zmorzyński, Toruń 2010
Zaborski M., Manipulacja nie tylko uliczna. Wizerunek pierwszomajowego święta w materiałach Polskiej Kroniki Filmowej, „Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne”, T. 21: 2009
Strony internetowe
http://bydgoszcznatasmie.pl/archiwum
http://film.kujawsko-pomorskie.pl/tematy/filmy