Uzupełnienie do genealogii rodu Godziębów z Przewłoki
DOI:
https://doi.org/10.34767/TH.2024.15.03Słowa kluczowe:
Przewłoki, Godziębowie, Wielkopolska, KujawyAbstrakt
Pierwsze informacje źródłowe o przedstawicielach rycerskiego rodu herbu Godzięba odnoszą się do czasów panowania księcia kujawskiego Kazimierza Konradowica (1230‒1267). Ich pierwotne siedziby rozlokowane były na południowo-zachodnim pograniczu Kujaw i Wielkopolski (kasztelania lędzka). Jedną z tych najwcześniejszych siedzib był gród zwany Przewłoki, położony na północnych krańcach jeziora Ślesińskiego. Przewłoki po raz pierwszy są wzmiankowane w dwóch dokumentach księcia Władysława Łokietka z 1314 roku jako własność Łaszcza – protoplasty późniejszych dziedziców tej osady. Na podstawie losów Przewłok i ich właścicieli autorzy starali się zrekonstruować genealogię tej linii rodu Godziębów w XIV wieku. Dała ona bowiem początek późniejszemu znaczeniu ekonomicznemu i politycznemu takich rodzin, jak Licheńscy i Gosławscy.
Bibliografia
Źródła
Archiwum Państwowe w Poznaniu
– Księgi ziemskie konińskie, sygn. 1
Joannis Dlugossi, Vitae episcoporum Poloniae, w: Joannis Dlugossi Senioris canonici Cracoviensis, Opera omnia, t. 1, wyd. I. Polkowski, I. Ż. Pauli, Kraków 1887
Joannis Dlugossi Annales seu Cronicae incliti Regni Poloniae, lib. I–II, ed. I. Dąbrowski et al., Varsaviae 1964
Jurek T., Kilkanaście niedrukowanych dotąd dokumentów wielkopolskich z XIII i XIV wieku, w: Fontes et historia, red. T. Jurek, I. Skierska, Poznań 2007, s. 91‒116
Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, t. 2, wyd. [I. Zakrzewski], Poznań 1878
Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, t. 3, wyd. [I. Zakrzewski], Poznań 1879
Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, t. 6, wyd. A. Gąsiorowski, H. Kowalewicz, Warszawa‒Poznań 1982
Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, t. 7, wyd. A. Gąsiorowski, R. Walczak, Warszawa‒Poznań 1985
Die ältesten grosspolnischen Grodbücher, t. 1, wyd. J. Lekszycki, Leipzig 1887
Liber mortuorum monasterii Landensis Ordinis Cisterciensis, wyd. W Kętrzyński, w: Monumenta Poloniae Historica, t. 5, Lwów 1888
Literatura
Bieniak J., Wielkopolska, Kujawy, ziemie łęczycka i sieradzka wobec problemu zjednoczenia państwowego w latach 1300‒1306, Toruń 1969
Danielewski M., Sieć grodowa na Kujawach oraz jej funkcje od połowy X do końca XIII wieku, Poznań 2016
Frontczyk M., Andrzej Łaskarz z Gosławic herbu Godziemba biskup poznański, „Nasza Przeszłość”, T. 30: 1969, s. 125‒170
Gąsiorowski A., Uwagi o mniejszych kasztelaniach wielkopolskich XIII‒XV wieku, „Czasopismo Prawno-Historyczne”, T. 19: 1967, z. 2, s. 71‒108
Gidaszewski T., Andrzej Łaskarz z Gosławic herbu Godziemba. Pomiędzy Gosławicami, Poznaniem a Rzymem, w: Andrzej Łaskarz. Dyplomata, duchowny 1362‒1426, Konin 2015, s. 17‒40
Gidaszewski T., Krąg rodzinny biskupa Andrzeja Łaskarza z Gosławic, w: Memoria viva. Studia historyczne poświęcone pamięci Izabeli Skierskiej (1967‒2014), red. G. Rutkowska, A. Gąsiorowski, Warszawa‒Poznań 2015, s. 459‒475
Hensel W., Hilczer-Kurnatowska Z., Łosińska A., Studia i Materiały do Osadnictwa Wielkopolski Wczesnohistorycznej, t. 7, Poznań‒Toruń 1995
Karczewska J., Własność szlachecka na pograniczu wielkopolsko-kujawskim w pierwszej połowie XV wieku, Kraków 2010
Kowalenko W., Przewłoka na szlaku żeglugowym Warta–Gopło–Wisła, „Przegląd Zachodni”, T. 8: 1952, nr 5/6, s. 46‒100
S. Kozierowski, Pierwotne osiedlenie pojezierza Gopła, „Slavia Occidentalis”, T. 2: 1922, s. 3‒54
Krzyżaniakowa J., Łaskarz Andrzej z Gosławic, w: Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa‒Poznań 1981, s. 430‒431
Łojko J., Fryz heraldyczny z kaplicy św. Jakuba w Lądzie nad Wartą, „Studia Źródłoznawcze”, T. 22: 1977, s. 125‒150
Łojko J., Idea fundacji kościoła w Gosławicach a dyplomacja polska, „Rocznik Koniński”, T. 6: 1978, s. 9‒24
Ożóg K., Udział Andrzeja Łaskarzyca w sporach polsko-krzyżackich do soboru w Konstancji, w: Polska i jej sąsiedzi w późnym średniowieczu, red. K. Ożóg, S. Szczur, Kraków 2000, s. 159‒186
Pakulski J., Ród Godziębów w średniowiecznej Polsce. Studium genealogiczne, Toruń 2005
Piotrowicz K., Andrzej Łaskarz z Gosławic, w: Polski słownik biograficzny, t. 1, Kraków 1935, s. 103‒106
Schellner K., Gorczyca K., Badania sondażowe na grodzisku stożkowatym „Przewłoka” (Żółwieniec stan. 1, gm. Ślesin), w: Badania archeologiczne na Nizinie Wielkopolsko-Kujawskiej w latach 2013–2017, red. J. Wierzbicki, Poznań 2018, s. 303‒309
Szybkowski S., [Rec.:] J. Pakulski, Ród Godziębów w średniowiecznej Polsce. Studium genealogiczne, Toruń 2005, „Roczniki Historyczne”, T. 73: 2007, s. 284‒291
Urzędnicy wielkopolscy XII–XV wieku. Spisy, oprac. M. Bielińska, A. Gąsiorowski, J. Łojko, red. A. Gąsiorowski, Wrocław 1985
Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XII‒XV wieku. Spisy, oprac. J. Bieniak, S. Szybkowski, red. A. Gąsiorowski, Kórnik 2014
Zyglewski Z., Jan Lubrański, biskup płocki 1497‒1498, „Nasza Przeszłość”, T. 82: 1994, s. 97‒113
Zyglewski Z., Jan Lubrański, biskup poznański ‒ humanista, mecenas kultury i nauki, „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Bydgoszczy. Studia Historyczne”, Z. 4: 1994, s. 69‒100
Zyglewski Z., Polityczna i aktotwórcza działalność kanclerza Krzesława z Kurozwęk i podkanclerzego Grzegorza z Lubrańca w latach 1484–1495, Bydgoszcz 2007
