Nazewnictwo szlachty w Krzyżakach Henryka Sienkiewicza na tle polskiego systemu antroponimicznego dawnych epok
DOI:
https://doi.org/10.34864/heteroglossia.issn.2084-1302.nr10.art6Słowa kluczowe:
onomastics, anthroponymy, h. sienkiewicz novel the knights of the cross, names, historical novelAbstrakt
The article presents the procedure of altering Polish last names as it is pictured in examples of anthroponyms taken from the historical novel The Knights of the Cross written by Henryk Sienkiewicz. Characteristics of onomastics, as the one of many fields of the linguistic studies and the literary onomastics, which is a part of it, preludes the analysis performed in this paper. The emphasis has been put on one of the areas of this study – anthroponymy. According to this discipline, it was possible to investigate Polish surnames and depict the history of their advancement and modifications throughout centuries, basing on the mentioned novel. Author used the literary realism in the historical novel – genre recognizable for positivism and genuinely showed the process of transformations and modifications in Polish names, which was held within social groups like nobility, the middle class, peasantry and clergy. This thesis shows how did the author assort each personal name and directs to sources, that could have inspired him to create his characters and name them accordingly to the proper period and particular social group.
Bibliografia
Boryś W., Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 2005, s. 741.
Brückner A., Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa, Wydawnictwo Wiedza Powszechna, 1989, s. 378.
Bubak J., Proces kształtowania się polskiego nazwiska mieszczańskiego i chłopskiego, Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1986, s. 7-8.
Cieślikowa A., Teorie onomastyczne [W:] Rzetelska-Feleszko E., Cieślikowa A. (red.), Słowiańska onomastyka. Encyklopedia. T. 1, Kraków, Towarzystwo Naukowe Warszawskie, 2002, s. 28.
Dąbrowska A., Kreacje Kozaków i Tatarów w „Trylogii” Henryka Sienkiewicza [W:] Pająkowska-Kensik M., Paluszak-Bronka A., Kołatka K. (red.), Język, wielokulturowość, tożsamość, Bydgoszcz, Bydgoskie Towarzystwo Naukowe, 2013, s. 88-89.
Długosz-Kurczabowa K., Wielki słownik etymologiczno-historyczny języka polskiego, Warszawa, Polskie Wydawnictwo Naukowe, 2008, s. 412.
Dubisz S., Język-historia-kultura (wykłady, studia, analizy), Warszawa, Wydawnictwo Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, 2002.
Grzenia J., Nazwiska córek [online] 2002-02-14, http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/nazwiska-corek;782.html [dostęp 7.03.2020].
Kaleta Z., Historia nazwisk polskich, Warszawa, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 2007, s. 342-343.
Kosyl C., Nazwy własne w literaturze pięknej [W:] Rzetelska-Feleszko E. (red.), Polskie nazwy własne. Encyklopedia, Warszawa, Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk, 1997, s. 363-368.
Kurzowa Z., Uwagi o nazwach bohaterów „Trylogii” Sienkiewicza [W:] Taszycki W. (red.), Symbolae philologicae in honorem, Wrocław, Wydawnictwo Ossolineum, 1968, s. 182-192.
Krzyżanowski J., Henryk Sienkiewicz: kalendarz życia i twórczości, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1956, s. 104.
Kuczyński S., Rzeczywistość historyczna w „Krzyżakach” Henryka Sienkiewicza, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1967, s. 32-34.
Małowist M., Tamerlan i jego czasy, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1985, s. 33-34.
Popularny słownik języka polskiego PWN, Sobol E. (red.), Warszawa, Polskie Wydawnictwo Naukowe, 2001, s. 297.
Rospond S., Mówią nazwy, Warszawa, Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, 1976.
Rymut K., Onomastyka literacka a inne dziedziny badań nazewniczych [W:] Biolik M. (red.), Onomastyka literacka, Olsztyn, Wydawnictwo Naukowe. Wyższej Szkoły Pedagogicznej, 1993, s. 15-16.
Rymut K., Szkice onomastyczne i historycznojęzykowe, Kraków, Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk, 2003, s. 82-83.
Rzetelska-Feleszko E., Perspektywy badawcze onomastyki literackiej [W:] Biolik M. (red.), Onomastyka literacka, Olsztyn, Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej, 1993, s. 404.
Sarnowska-Giefling I., Onomastyka literacka dziś – przełomy czy kontynuacje [W:] Cieślikowa A., Czopek-Kopciuch B., Skowronek K. (red.), Nowe nazwy własne – nowe tendencje badawcze, Kraków, Wydawnictwo PANDIT, 2007, s. 359.
Sienkiewicz H., Krzyżacy (wydanie z opracowaniem), Kraków, Wydawnictwo Greg, 2009. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, T. VII, Chlebowski B., Warszawa, Nowy Świat, 1886, s. 391.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, T. XI, Chlebowski B., Warszawa, Nowy Świat, 1890, s. 845.
Słownik staropolskich nazw osobowych, T. III, Taszycki W. (red.), Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1971-1973, s. 431.
Słownik staropolskich nazw osobowych, T. IV, Taszycki W. (red.), Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1974-1976, s. 19.
Taszycki W., Polskie nazwy własne, Kraków, Wydawnictwo Gebethner i Wolff, 1924. Wdowiszewski Z., Genealogia Jagiellonów i Domu Wazów w Polsce, Kraków, Wydawnictwo AVALON, 2005, s. 66-67
