Recovering a sense of moderation - defense of classical liberalism in response to Francis Fukuyama’s

Authors

  • Sylwester Warzyński Kazimierz Wielki University

DOI:

https://doi.org/10.34864/heteroglossia.issn.2084-1302.nr19.art6

Keywords:

Fukuyama, liberalism, neoliberalism, identity politics, moderation

Abstract

The article points mainly to the threat which, according to Fukuyama, is posed by taking fundamental ideas of liberalism to extremes. It shows the consequences of such “radicalism”, but also personal remedies, a specific defense that Fukuyama proposes against such “radicalizations”. In the beginning, the author illustrates how Fukuyama views classical liberalism. He then presents examples of liberal “radicalism” which pose a particular threat towards liberal practice and thought. Liberal ideas taken to extremes undermine the basic principles of liberalism, which can be easily noticed in the case of neoliberalism and the politics of individuality. At the end, the author elaborates on an idea only briefly mentioned by Fukuyama, but so important in the context of those acknowledged threats, the ideas of prudence, moderation, and a certain type of restraint. Fukuyama is certain that abandonment is not the answer to the current stir over liberalism, but its moderation, as he states at the end of his book “regaining moderation”, as individuals and members of society.

References

Barry, B. (2001) Culture and Equality. An Egalitarian Critique of Multiculturalism. Polity Press.

Bulira, W. (2021). Dialog w cieniu różnicy. Liberalna krytyka polityki tożsamości. Myśl Polityczna. Political Thought, 4 (10), ttps://orka.sejm.gov.pl/MP.nsf/0/504EA5FE605AC1EFC125887A00707E35/$file/1.%20W_Bulira_MP.PT_4(10)_2021.pdf.

Fukuyama, F. (2018). Against Identity Politics: The New Tribalism and the Crisis of Democracy. Foreign Affairs, 97/5. http://www.jstor.org/stable/44823914.

Fukuyama, F. (2017). Koniec historii i ostatni człowiek. Wydawnictwo Znak.

Fukuyama, F. (2022). Liberalism and its discontens. Farrar, Straus And Giroux.

Fukuyama, F. (2019). Tożsamość. Współczesna polityka tożsamościowa i walka o uznanie. Dom Wydawniczy REBIS.

Fukuyama, F. (2024). Zamieszanie z liberalizmem. Dom Wydawniczy REBIS.

Gray, J. (1995). Liberalism. Second edition. University of Minnesota Press.

Gray, J. (1994). Liberalizm. Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK.

Gray, J. (2024). Nowe lewiatany. Refleksje po liberalizmie. Biblioteka Kultury Liberalnej.

Jurewicz, O. (2001). Słownik Grecko-Polski. Tom 2. Wydawnictwo Szkolne PWN.

Kłos, J. (2007). Wolność, indywidualizm, postęp. Liberalizm konserwatywny. Wydawnictwo KUL.

Król, M. (2008). Filozofia polityczna. Wydawnictwo Znak.

Król, M. (1996). Liberalizm strachu, czy liberalizm odwagi. Wydawnictwo Znak.

Legutko, R. (2013). Sokrates. Filozofia męża sprawiedliwego. Wydawnictwo Zysk i S-ka.

MacIntyre, A. (1996). Dziedzictwo cnoty. Studium z teorii moralności. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Maciołek, R. Zasady liberalizmu w świetle filozofii klasycznej (obszary zgodności i sprzeczności). W: Kryczka, P. (red.), Maciołek, R. (2008). Dylematy współczesnego liberalizmu. Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Gospodarki w Bydgoszczy.

McColskey, D. N. (2017). Burżuazyjna godność. Dlaczego ekonomia nie potrafi wyjaśnić współczesnego świata?. Instytut Edukacji Ekonomicznej im. Ludwiga von Misesa.

McCloskey, D. N. Informal Biographical Remarks. https://deirdremccloskey.com/main/bio.php#300.

McCloskey, D. N. (2006). The Bourgeois Virtues. Ethics for an age of commerce. The University of Chicago Presss.

McCloskey, D. N. (2019). Why Liberalism Works: How True Liberal Values Produce a Freer, More Equal, Prosperous World for All. Yale University Press.

Von Mises, L. (2015). Liberalizm w tradycji klasycznej. Wydawnictwo ARCANA.

Mordarski, R. Liberalizm wedle starożytnych i nowożytnych. Leo Straussa krytyka liberalizmu. W: Kryczka, P. (red.), Maciołek, R. (2008). Dylematy współczesnego liberalizmu. Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Gospodarki w Bydgoszczy.

Pickett, K., Wilkinson, R. (2011). Duch równości. Tam, gdzie panuje równość, wszystkim żyje się lepiej. Wydawnictwo Czarna Owca.

Platon. (1959). Charmides i Lyzis. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Platon. (2010). Państwo. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Polanowska-Sygulska, P. (2017). John Gray i krytyka liberalnego legalizmu. Księgarnia Akademicka.

Polanowska-Sygulska, P. (2002). Wszystkie twarze Johna Graya. Przegląd Polityczny, 56.

Popowski, R. (1994). Wielki słownik grecko-polski Nowego Testamentu. Oficyna Wydawnicza „Vocatio”.

Why Liberalism Works: A Long-read Q&A with Deirdre McCloskey. Rozmowa J. Pethokoukisa z D. McCloskey. https://www.aei.org/economics/why-liberalism-works-a-long-read-qawith-deirdre-mccloskey/.

Downloads

Published

2025-11-25

Issue

Section

Filozofia

How to Cite

Recovering a sense of moderation - defense of classical liberalism in response to Francis Fukuyama’s. (2025). Heteroglossia – Cultural and Philological Studies, 19, 117-131. https://doi.org/10.34864/heteroglossia.issn.2084-1302.nr19.art6