Language as a tool of violence. A student with Asperger’s syndrome in a Polish school
DOI:
https://doi.org/10.34864/heteroglossia.issn.2084-1302.nr15.art6Keywords:
language, disability, school, exclusion, Asperger’s syndromeAbstract
The article addresses the language used in relation to pupils with Asperger syndrome at Polish schools. It is based on the conclusions from the analysis of interviews conducted with parents of children on the autism spectrum in two periods: in 2015–2020 (32 interviews conducted in person) and in 2022 (43 interviews conducted online). The results of the study show that numerous terms are used at schools with respect to pupils with Asperger’s syndrome that have an exclusionary, stigmatising and sometimes even vulgar nature. Unfortunately, such exclusionary language is often used not only by those pupils’ peers, but also by their teachers.
References
Armstrong T., Neurodiversity. Discovering the Extraordinary Gifts of Autism, ADHD, Dyslexia and Other Brain Differences, Da Capo Press, Boston 2010.
Attwood T., Zespół Aspergera. Kompletny przewodnik, przeł. A. Sawicka-Chrapkowicz, Harmonia Universalis, Gdańsk 2013.
Bailey C.W., On the Impossible: Disability Studies, Queer Theory, and the Surviving Crip, „Disability Studies Quarterly” 2019, nr 39(4), https://dsq-sds.org/article/view/6580/5463, [dostęp: 20.07.2023].
Bérubé M., The Secret Life of Stories: From Don Quixote to Harry Potter, How Understanding Intellectual Disability Transforms the Way We Read, New York University Press, New York–London 2018.
Błeszyńska K., Semantyka niepełnosprawności – rola języka w kształtowaniu sytuacji osób niepełnosprawnych’, [w:] Interdyscyplinarność w teorii i praktyce pedagogiki specjalnej, Chodkowska R. (red.), Wydawnictwo UMCS, Lublin 1999.
Błeszyński J., Niepełnosprawność intelektualna. Mowa – język – komunikacja. Czy iloraz inteligencji wyjaśnia wszystko?, Harmonia Universalis, Gdańsk 2013.
Całek G., Czarno-biało – nauczyciele w oczach rodziców dzieci z zespołem Aspergera, [w:] Flis-Czerniak E., Jarosz B. (red.), Nauczyciel – mistrz, sybaryta czy frustrat? Rozważania humanistów, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2021.
Całek G., Kwapińska K., Sytuacja dzieci z zespołem Aspergera. Raport z badań 2014, Polskie Towarzystwo Zespołu Aspergera, Warszawa 2014.
Całek G., Szkoła włączająca czy wyłączająca? – rzeczywistość szkolna widziana oczami rodziców dzieci z zespołem Aspergera, [w:] Barłóg K., Kokoszka M. (red.), Bariery i zmiana. Proces inkluzji w perspektywie edukacyjnej i społecznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2019.
Cherney J. L., Ableist Rhetoric (How we know, Value and See Disability), Penn State University Press, Pennsylvania 2019.
Davis L. J., The Disability Studies Reader. Second Edition, Taylor & Francis Group, New York–London 2006.
Doroszewska J., Pedagogika specjalna, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1981, s. 48.
Ferris J., Dystans estetyczny i fikcja niepełnosprawności, [w:] Odzyskiwanie obecności. Niepełnosprawność w teatrze i performansie, wyb. i oprac. E. Godlewska-Byliniak, J. Lipko-Konieczna, przeł. K. Ojrzyńska, Fundacja Teatr 21, Warszawa 2017.
Fidowicz A., Językowy obraz osób niepełnosprawnych wśród uczniów klas VI szkoły podstawowej, „Przegląd Pedagogiczny” 2015, nr 2, s. 147–160.
Fidowicz A., Niepełnosprawność w polskiej literaturze XX i XXI wieku dla dzieci i młodzieży, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2020.
Fidowicz A., Recepcja tematu niepełnosprawności w literaturze dziecięcej wśród uczniów polskich szkół podstawowych, „Przegląd Pedagogiczny” 2020, nr 2.
Galasiński D., Osoby niepełnosprawne czy z niepełnosprawnością?, „Niepełnosprawność. Zagadnienia, Problemy, Rozwiązania” 2013, nr IV (9), s. 3–6.
Garbat M., Historia niepełnosprawności. Geneza i rozwój rehabilitacji, pomocy technicznych oraz wsparcia osób z niepełnosprawnościami, Wydawnictwo Novae Res, Gdynia 2014.
Gavin R., The Making of the Disabled Identity: A Linguistic Analysis of Marginalisation, „Disability Studies Quaterly” 2023, nr 2, s. 149–178.
Gillberg I.C., Gillberg C., Asperger syndrome – some epidemiological considerations: a research note, „The Journal of Child Psychology and Psychiatry” 1989, nr 30(4), s. 631–638.
Godlewska-Byliniak E., Lipko-Konieczna J., Rewolucja, której nie było, [w:] Godlewska-Byliniak E., Lipko-Konieczna J. (red.), Niepełnosprawność i społeczeństwo. Performatywna siła protestu, Fundacja Teatr 21, Biennale Warszawa, Warszawa 2018.
Grand C., Autyzm i zespół Aspergera, Wydawnictwo Studio EMKA, Warszawa 2012.
Kafer A., Feminist, Queer, Crip, Indiana University Press, Indiana 2013.
Krzemińska, D., Język i dyskurs codzienny osób z niepełnosprawnością intelektualną, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2012.
Laclau E., Emancypacje, przeł. L. Koczanowicz, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP, Wrocław 2004.
Lewis V.A., Introduction, [w:] Beyond Victims and Villains: Contemporary Plays by Disabled Playwrights, Theatre Communications Group, New York 2006.
Morawski P., Co widzisz?, https://www.dialog-pismo.pl/blog/co-widzisz, [dostęp: 20.07.2023].
Oliver M., A new model of the social work role in relation to disability, [w:] The handicapped person: A new perspective for social workers, Campling J. (red.), Radar, London 1981.
Pamuła N., Kalekie świadectwa. Niepełnosprawność i protesty w Polsce w 2018 i 2020 roku, „Przegląd Kulturoznawczy” 2021, nr 4, s. 698–714.
Pamuła N., Szarota M., Usiekniewicz M., Nic o nas bez nas, „Studia de Cultura: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis” 2018, nr 1(10), s. 4–12.
Patel D., Brown K., An overview of the conceptual framework and definitions of disability, „International Journal of Child Health and Human Development” 2017, nr 3(10), s. 247–252.
Piniewska A., O niepełnosprawności. Bez tytułu, [w:] Podmioty bezczynności, Nabiałek M. i in. (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2023.
Piniewska A., O wartościowaniu życia, czyli polski dyskurs eugeniczny wobec osób z niepełnosprawnościami, „Teksty Drugie” 2023, nr 4.
Quayson A., Aesthetic Nervousness: Disability and the Crisis of Representation, Columbia University Press, New York 2007.
Rakowska A., Język – komunikacja – niepełnosprawność: wybrane zagadnienia, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2003.
Rzeźnicka-Krupa J., Komunikacja – edukacja – społeczeństwo: o dyskursie dzieci z niepełnosprawnością intelektualną, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2007.
Rzeźnicka-Krupa J., Społeczne ontologie niepełnosprawności: ciało, tożsamość, performatywność, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2019.
Sadowska S., Ku edukacji zorientowanej na zmianę społecznego obrazu osób niepełnosprawnych, Wydawnictwo Edukacyjne Akapit, Toruń 2005.
Schalk S., Critical Disability Studies as Methodology, „Lateral” 2017, nr 6(1), https://www.jstor.org/stable/48671697, [dostęp: 20.07.2023].
Shakespeare, T., The Social Model of Disability’, [w:] The Disability Studies Reader, Davis L. J. (red.), Routlege, New York–London 2006.
Shapiro J. P., No pity. People with disabilities forging a New Civil Rights Movement, Times Books, New York 1994.
Snyder SH. L., Mitchell D. T., Cultural Locations of Disability, The University of Chicago Press, Chicago–London 2006.
Swain J., French S., Towards an Affirmation Model of Disability’, „Disability & Society” 2000, nr 4, s. 569–582.
Taylor S., Bydlęce brzemię. Wyzwolenie ludzi z niepełnosprawnością i zwierząt, przeł. K. Makaruk, Wydawnictwo Filtry, Warszawa 2021.
Woynarowska A., Niepełnosprawność intelektualna w publicznym i prywatnym dyskursie, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2010.
Woynarowska A., Znaczenia niepełnosprawności intelektualnej w dyskursie internautów, „Interdyscyplinarne Konteksty Pedagogiki Specjalnej” 2018, nr 22, s. 259–287.
Zdrodowska M., Między aktywizmem a akademią. Studia nad niepełnosprawnością, „Teksty Drugie” 2016, nr 5, s. 384–403.
Żuchowska-Skiba D., Wpływ języka na poczucie wykluczenia u osób z niepełnosprawnościami, „Socjolingwistyka” 2020, nr 34, s. 77–91.
