Grotesque as an aesthetic response to the postulate of striving for reality – comments on the work of Karol Irzykowski.
DOI:
https://doi.org/10.34864/heteroglossia.issn.2084-1302.nr12.art1Keywords:
grotesque, reality, modernism, Irzykowski, mannerismAbstract
The article reflects on the significance of the grotesque for the literary work of Karol Irzykowski. Through an analysis of three novellas – Wróg i nieprzyjaciel, Małżeństwo Maran and Metamorfozy Mojskiego, the author aims to indicate the mechanisms producing the grotesque effect in the text and to pose a question about the significance of its aesthetic shaping. According to the findings made in the text, the grotesque is a tool for distancing oneself from conventional ways of seeing reality, making it possible to get closer to the truth about it, to see its true image.
References
Bolecki W., Pre-teksty i teksty: o związkach międzytekstowych w literaturze polskiej w XX wieku, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1991.
Dubowik H., Fantastyka w literaturze polskiej: dzieje motywów fantastycznych w zarysie, Towarzystwo Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej, Bydgoszcz 1999.
Dźwinel K., Artykulacje tajemnicy. Nad zbiorem nowel „Spod ciemnej gwiazdy” Karola Irzykowskiego [w:] Świat idei i lektur: twórczość Karola Irzykowskiego, red. H. Ratuszna, Toruń, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2016.
Franczak J., Poszukiwanie realności. Światopogląd polskiej prozy modernistycznej, Kraków, Universitas, 2007.
Głowacki S., „De acuto et arguto”, czyli o kilku manierystycznych nowelach Karola Irzykowskiego, „Pamiętnik literacki”, 2009 z. 1.
Głowiński M., Groteska jako kategoria estetyczna [w:] Groteska, red. M. Głowiński, Gdańsk, Słowo/Obraz Terytoria, 2003.
Głowiński M., Intertekstualność, groteska, parabola: szkice ogólne i interpretacje, Kraków, Universitas, 2000.
Irzykowski K., Małżeństwo Maran [w:] idem, Nowele, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1979.
Irzykowski K., Metamorfozy Mojskiego [w:] idem, Nowele, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 1979.
Irzykowski K., Niezrozumialcy (Teoria niezrozumiałości o ile można zrozumiale wyłożona), [w:] Idem, Wybór pism krytycznoliterackich, opr. W. Głowala, Kraków, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1975.
Irzykowski K., Ocalenie „istoty rzeczy” [w:] Czyn i słowo oraz Fryderyk Hebbel jako poeta konieczności, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 1980.
Irzykowski K., Wróg i nieprzyjaciel [w:] idem, Nowele, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 1979.
Markiewicz H., Czytanie Irzykowskiego, Kraków, Universitas, 2001.
Mitosek Z., Mimesis: zjawisko i problem, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997.
Nycz R., Język modernizmu: prolegomena historyczno-literackie, Wrocław, Leopoldinum, 1997.
Nycz R., Wynajdywanie porządku: Karola Irzykowskiego koncepcje krytyki i literatury, „Pamiętnik Literacki” nr 83/2 1992.
Podraza-Kwiatkowska M., Literatura Młodej Polski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992.
Podraza-Kwiatkowska M., Wolność i transcendencja: studia i eseje o Młodej Polsce, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 2001.
Podraza-Kwiatkowska M., Wstęp [w:] Programy i dyskusje literackie Młodej Polski, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2000.
