The phenomenon of onomatopoeia as a complex issue in the process of translating poems for children by Julian Tuwim.
DOI:
https://doi.org/10.34864/heteroglossia.issn.2084-1302.nr12.art10Keywords:
onomatopoeia, translation of onomatopoeia, children’s literature translation, children’s poetry, figures of soundAbstract
This article deals with the topic of onomatopoeia – a stylistic devices that allows to illustrate the content of texts on the sonic level, thanks to which they can easily move the imagination of especially young recipients. It is this feature that makes onomatopoeic effect so often used in children’s songs. The aim of the article is to characterize the onomatopoeias found in poems for children by Julian Tuwim and their translation into German. Using fragments of selected works, the author will indicate what linguistic devices are used to create the onomatopoeic effect in Tuwim’s poems, as well as what types of onomatopoeia are present in them. In addition, this issue will be presented in terms of translation – the author will answer the questions of whether and to what extent the onomatopoeic features of the poems in question were preserved in the translation into German and what solutions the translator used to deal with the difficulties.
References
ADAMCZYKOWA Z., Język dziecka jako kod poetycki wierszy dziecięcych [W:] Niesporek-Szamburska B., Wójcik-Dudek M. (red.), Dziecko, język, tekst, Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2010, s. 41–55.
ALBIŃSKA K., „Tylko to, co najlepsze, jest dość dobre dla dzieci”, czyli o dylematach tłumacza literatury dziecięcej, „Przekładaniec: pismo poświęcone przekładom i nie tylko” 2/2009–1/2010, nr 22–23, s. 259–282.
BAŃKO M., Słownik onomatopei, czyli wyrazów dźwięko- i ruchonaśladowczych, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009.
BARAŃCZAK S., „Rice pudding” i kaszka manna. (O tłumaczeniu poezji dla dzieci), „Teksty:Teoria Literatury, Krytyka, Interpretacja”, 1975, nr 6 (24), s. 72–86.
CHRZĄSTOWSKA B., WYSŁOUCH S., Poetyka stosowana, Warszawa, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1987.
JANUSZ-LORKOWSKA M., Lokomotywa na nowych torach, czyli jak uwspółcześnia się Tuwima, „Załącznik Kulturoznawczy”, 2019, nr 6, s. 427–450.
JESPERSEN O., Symbolic value of the vowel I [W]: Jespersen O., Selected writings, New York,Routledge, 2010, s. 287–301.
KLINGBERG G., Children’s Fiction in the Hands of the Translators, Malmö, Liber/Gleerup, 1986.
KOZAK J., Przekład literacki jako metafora. Między logos a lexis, Warszawa, PWN, 2009.
KUCZYŃSKA-KOSCHANY K., Rimbaudysta Julian T., Tuwim od łobuzów, Tuwim dla dzieci,„Porównania”, 2019, nr 2 (25), s. 317–340.
LACHUR C., Zarys językoznawstwa ogólnego, Opole, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2004.
LESNER E., But w butonierce. O przekładzie dźwięków poezji. Studium kontrastywne, Szczecin, PPH Zapol Dmochowski, Sobczyk, 2015.
LIPIŃSKI K., Mity przekładoznawstwa, Kraków, Egis, 2004.
MATYWIECKI P., Twarz Tuwima, Warszawa, W.A.B., 2008.
NOSEK A., Pan Maluśkiewicz i wieloryb Juliana Tuwima jako utwór paidialny [W:] Gorlewska E., Jurkowska M., Korotkich K. (red.), Julian Tuwim. Tradycja, recepcja, perspektywy badawcze, Białystok, Wydawnictwo Prymat, 2017, s. 351–364.
O’SULLIVAN E., Comparative Children’s Literature, Abindon, New York, Routledge, 2005.
OITTINEN R., Translating for Children, London, New York, Garland Publishing, 2000.
OSTASZ M., Narracja wyliczeniowo-repetycyjnego modelu wierszy jako scenariuszy ćwiczeń językowych, „Świat Tekstów. Rocznik Słupski”, 2016, nr 14, s. 189–206.
POLAŃSKI K. (red.), Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, Wrocław, Ossolineum, 1993.
PSZCZOŁOWSKA L., Jak się przekłada onomatopeje, „Teksty: Teoria Literatury, Krytyka, Interpretacja”, 1975, nr 6 (24), s. 87–98.
SAPIR E., A study in phonetic symbolism [W:] MANDELBAUM D. G., Selected writings of Edward Sapir in Language, Culture and Personality, New York, University of California Press, 1949, 61–72.
SOKÓLSKA U., O, mowo polska, ty ziele rodzime… Wokół refleksji nad kształtem polszczyzny, Białystok, Prymat, 2017.
TUWIM J., Wiersze wybrane, red. M. Głowiński, Wrocław, Ossolineum, 1986.
TUWIM J., Firlefanz – Figielek. Ein halbes Hundert Gedichte für Kinder, tłum. Wolfgang von Polentz, Berlin, Amalienpresse, 2014.
URBAŃCZYK S. (red.), Encyklopedia wiedzy o języku polskim, Wrocław, Ossolineum, 1978.
WHORF B., Language, thought and reality, London, New York, MIT Press, 1956.
