Samoocena matek i ich córek w kontekście relacji matka – córka. Systematyczny przegląd badań
DOI:
https://doi.org/10.34767/PP.2026.01.10Słowa kluczowe:
relacja matka – córka, samoocena matek, samoocena córek, samoocena dziewcząt, macierzyństwo, córkostwo, matka, córka, przegląd badańAbstrakt
Relacja matka – dziecko stanowi istotny fundament rozwoju emocjonalnego, społecznego i poznawczego dziecka, w tym kształtowania się jego samooceny. Szczególną formą tej relacji jest więź między matką a córką, w której matka często pełni rolę pierwszego i najbliższego wzorca osobowego, wpływa na system wartości, postawy oraz sposób postrzegania siebie przez córkę. Celem tego artykułu jest prezentacja wyników systematycznego przeglądu badań poświęconych tematyce samooceny matek i córek w kontekście relacji matka – córka. Przegląd badań miał na celu identyfikację ram teoretycznych oraz metod badawczych wykorzystywanych w analizowanych badaniach, a także określenie wniosków płynących z dotychczasowych badań empirycznych dotyczących poziomu samooceny matek i córek oraz związków między ich samooceną w kontekście wzajemnej relacji. Analiza wyników wskazuje, że samoocena obu stron relacji rozwija się w dynamicznym systemie wzajemnych oddziaływań. Jednocześnie zagadnienie to pozostaje wciąż niewystarczająco rozpoznane na gruncie polskich nauk pedagogicznych.
Bibliografia
Burnette C.B., Kwitowski M.A. i Mazzeo S.E. (2017). „I don’t need people to tell me I’m pretty on social media:” A qualitative study of social media and body image in early adolescent girls. Body Image, 23, 114–125. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2017.09.001
Clay D., Vignoles V.L. i Dittmar H. (2005). Body Image and Self-Esteem Among Adolescent Girls: Testing the Influence of Sociocultural Factors. Journal of Research on Adolescence, 15(4), 451–477. https://doi.org/10.1111/j.1532-7795.2005.00107.x
Hahn-Smith A.M. i Smith J.E. (2001). The positive influence of maternal identification on body image, eating attitudes, and self-esteem of Hispanic and Anglo girls. International Journal of Eating Disorders, 29(4), 429–440. https://doi.org/10.1002/eat.1039
Holding A., Lavigne G., Vermette L. i in. (2024). Motivation to regulate eating behaviors, intuitive eating, and well-being: A dyadic study with mothers and adult daughters. Appetite, 199, 107403. https://doi.org/10.1016/j.appet.2024.107403
Hutchinson J. i Cassidy T. (2022). Well-being, self-esteem and body satisfaction in new mothers. Journal of Reproductive and Infant Psychology, 40(5), 532–546. https://doi.org/10.1080/02646838.2021.1916452
Korolczuk E. (2019). Matki i córki we współczesnej Polsce. Kraków: Universitas.
Lewandowska B. (2015). Koncepcje wyjaśniające znaczenie świadomości odczuć cielesnych w profilaktyce i terapii otyłości. Rozprawy Naukowe Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu, 48, 87–98.
Lewicka M. (2021). Samoocena i satysfakcja z życia współczesnych matek. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
Makowska M. (2020). Przegląd systematyczny krok po kroku. Warszawa: Wydawnictwo Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego.
Onayli S. i Erdur-Baker Ö. (2013). Mother-daughter Relationship and Daughter’s Self Esteem. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 84, 327–331. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.06.560
Ostrouch-Kamińska J. (2004). Nieuchwytne relacje matek i córek w codzienności. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
Rich A. (2000). Zrodzone z kobiety. Macierzyństwo jako doświadczenie i instytucja. Tłum. J. Mizielińska. Warszawa: Sic!
Ridolfo H., Chepp V. i Milkie M.A. (2013). Race and girls’ self-evaluations: How mothering matters. Sex Roles, 68(7–8), 496–509. https://doi.org/10.1007/s11199-013-0259-2
Rosenberg M. (1965). Society and the adolescent self-image. Princeton: Princeton University Press.
Słaboń-Duda A. (2011). Wczesna relacja matka – dziecko i jej wpływ na dalszy rozwój emocjonalny dziecka. Psychoterapia, 2(157), 11–18.
Suwalska-Barancewicz D. i Malina A. (2022). Znaczenie tłumienia ekspresji lęku, smutku i gniewu dla samooceny młodych matek i ich satysfakcji z życia. Psychologia Rozwojowa, 27(3), 73–84. https://doi.org/10.4467/20843879PR.22.019.17680
Teixeira M.D., Pereira A.T., Marques M.V. i in. (2015). Eating behaviors, body image, perfectionism, and self-esteem in a sample of Portuguese girls. Revista Brasileira de Psiquiatria, 38(2), 135–140. https://doi.org/10.1590/1516-4446-2015-1723
Zubrzycka R. i Godawa G. (2020). Nie jestem taka jak Ona? Wizerunek matki z perspektywy dorosłej córki. W: G. Godawa i Ł. Ryszka (red.), Macierzyństwo i jego odsłony (s. 201–217). Kraków: Wydawnictwo Scriptum.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
