The tradition of the January Insurrection and its role in the patriotic education of the young generation (in the light of the memoirs from the territories of the Russian partition of Poland) - on the 150th anniversaryof the armed bid for independence in 1863

Authors

  • Monika Nawrot-Borowska Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

DOI:

https://doi.org/10.34767/PP.2013.01.05

Keywords:

the January insurrection, memoirs, national tradition, patriotic education, the Russian partition

Abstract

Polish people living in the nineteenth century under the yoke of those who had partitioned their country, or at least that part of it which was characterized by strong patriotism, the nationally conscious and politically active,never reconciled themselves to the foreign rule and engaged in various forms of regaining independence throughout the whole period of national bondage. One of these forms, which seemed the most effective one, was the way of an armed struggle, i.e. national uprisings. The largest in the nineteenth century national bid for independence was the January insurrection. it consumed a few thousand casualties and greatly influenced the aspirations for independence of the generations that followed. The memoirs from the late nineteenth and early twentieth centuries are often imbued with fragments on the January insurrection; almost all of the memoirs from the period include more or less extensive information related to the armed bid for independence of the Poles in 1863. The fragment sof memoirs and diaries presented in the following text allow us to track how the tradition of the January insurrection, which family members often had taken part in, was cultivated in Polish families as well as to indicate how the patriotic atmosphere of homes shaped the personality of the young generation, paying attention to national issues, raising hostile attitude towards the Russian Empire. According to the findings, the tradition of the January insurrection was an important factor in the patriotic education of the young generation. it bred respect for the family members involved – the insurgents, taught the history of the nation and the family, caused often increasing feelings of hatred towards the invader. The symptoms of cultivating that tradition were stories of the fate of insurgents, combatants, still lasting in Polish families,as well as secret anniversaries of the insurrection, singing rebel songs, widely reading banned literature, laying wreaths on the graves of insurgents.

 

References

Adwentowicz K. (1960). Wspominki. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Ambroziewicz W. (2000). Moja przygoda pedagogiczna. O szkole polskiej nieco inaczej. Przygotował do druku T.W. Nowicki. Warszawa: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej Towarzystwa Wiedzy Powszechnej.

Arct S. (1962). Okruchy wspomnień. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Baliński I. (1987). Wspomnienia o Warszawie. Przedmowę napisał R. Kołodziejczyk. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Czapska M. (2004), Europa w rodzinie. Czas odmieniony. Wstęp A. Zagajewski. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Czarnowski C. (1973). Strzępy wspomnień. Szkice autobiograficzne. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.

Dorabialska A. (1972). Jeszcze jedno życie. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.

Dowbor-Muśnicki J. (1935). Moje wspomnienia. Warszawa: F. Wyszyński i S-ka.

Duninówna H. (1961). Odeszło – żyje. łódź: Wydawnictwo łódzkie.

Encyklopedia Polski (1996). Wstęp: T. Chrzanowski, aut. haseł: K. Baczkowski. Kraków: Wydawnictwo Ryszard Kluszczyński.

Gebethner J. (1977). Młodość wydawcy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Górski K.M., Wayssenhoff J. (1985). Z młodych lat. Wspomnienia i listy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Grabski S. (1989). Pamiętniki. Warszawa: „Czytelnik”.

Gruber H. (1968). Wspomnienia i uwagi. Londyn: Gryf Publications Ltd.

Hertz B. (1966). Na taśmie 70-lecia. Warszaw: Państwowy instytut Wydawniczy.

Iwanicka Z. (1999). Pamiętnik. W: W. Rodowicz, S. Rodowiczowa, Z. z Rodowiczów Iwanicka, Tryptyk rodzinny. Dzieje rodziny Rodowiczów. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Iwaszkiewicz J.(1994). Książka moich wspomnień. Warszawa: Czytelnik.

Jałowiecki M. (2000). Na skraju Imperium. Wybór i układ tekstu M. Jałowiecki. Warszawa: Czytelnik.

Janiszewski E. (1987). Wspomnienia odessity 1894-1916. Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Jasienica P. (2009). Dwie drogi. O powstaniu styczniowym. Warszawa: Prószyński i S-ka.

Jaworski K.A. (1968). Wywoływanie cieni. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie.

Kacnelson d.B. (1974). Z dziejów polskiej pieśni powstańczej XIX wieku: folklor powstania styczniowego. Przeł. T. Zielichowski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Kaliska F. (1973). Julian Brun-Bronowicz – życie, działalność, twórczość. Warszawa: Książka i Wiedza.

Kieniewicz S. (2009). Powstanie Styczniowe. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Klemensiewiczowa J. (1961). Przebojem ku wiedzy. Wspomnienia jednej z pierwszych studentek krakowskich XIX wieku. Wrocław – Warszawa – Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Kon F. (1969). Narodziny wieku. Wspomnienia. Warszawa: Książka i Wiedza.

Kopeć J. (1981). Dziecko dawnej Warszawy. Ilustrował A. Uniechowski. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Kopytowska J. (1965). Szalona dziewczyna. Opowieść o Marii Bohuszewiczównie. Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.

Kotłowski K. (1974). Rzecz o wychowaniu patriotycznym. Wrocław: Ossolineum.

Krzywoszewski S. (1947). Długie życie. Wspomnienia. T. i. Warszawa: Biblioteka Polska.

Kucharski W. (1923). Grottger, malarz powstania styczniowego. Lwów: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Kuryło A. (1913). Artur Grottger i rok 1863 w jego dziełach. Tarnów: Z. Jeleń.

Lednicki W. (1963). Pamiętniki. T. I. Londyn: B. Swiderski.

Leśkiewicz M. (1975). Kartki ze starego albumu. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Lewicka M. (1973). Dzieciństwo. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.

Libiszowska-Dobrska K. (1997). Moje złote lata 1913-1939. Warszawa: Twój Styl.

Łążyński M. (1961). Sto lat bez mała. Wspomnienia lekarza z lat 1869-1956. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich.

Mianowski S. (1995). Świat, który odszedł. Wspomnienia Wilnianina (1895-1945). Wyboru dokonali oraz przygotowali do druku M. z Mianowskich Parczewska, K.M. Mianowski. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rytm.

Michalska-Bracha L. (2003). Powstanie styczniowe w pamięci zbiorowej społeczeństwa polskiego w okresie zaborów. Kielce: Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej.

Michalski J. (1950). 55 lat wśród książek. Wspomnienia, wrażenia, rozważania. Z przedmową W. Borowego. Wrocław: Wydawnictwo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.

Mieszkowski J.T. (1971). Wspomnienia dziennikarza socjalisty. Warszawa: Książka i Wiedza.

Mitkiewicz K. (1970). Spojrzenia wstecz. Warszawa: Czytelnik.

Mortkowicz-Olczakowa H. (1962). Pod znakiem kłoska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Obiezierska H. (1995). Jedno życie prywatne na tle życia narodu polskiego w XX wieku. Bydgoszcz: Towarzystwo Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej.

Pachucka R. (1958). Pamiętniki z lat 1886-1914. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Paderewski i.J. (1982). Pamiętniki. Spisała M. Lawton. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Muzyczne.

Pierwszy marca 1887 roku. Wspomnienia Józefa Łukaszewicza (1981). Zebrał, przełożył, przedmową i przypisami opatrzył S. Bergman. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Pieśni powstańcze z r. 1863 (1869). Zebrane i ułożone przez Celinę z Orelca. Lipsk: Zakład Litograficzny C.C. Roder.

Piłsudska A. (1989). Wspomnienia. Warszawa: Instytut Prasy i Wydawnictw Novum.

Podhorska-Okołów S. (1958). Warszawa mojego dzieciństwa. Obrazki. Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik.

Polanowski E. (1989). Maria Dąbrowska. W krainie dzieciństwa i młodości. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

Pollack K. (1961). Ze wspomnień starego dziennikarza. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Polska w pieśni z 1863 r. Antologia. W pięćdziesiątą rocznicę (1913). Zebrali i ułożyli S. Lam, A. Brzeg-Piskozub. Lwów: nakładem Towarzystwa im. Piotra Skargi.

Sukertowa-Biedrawina E. (1965). Dawno a niedawno. Wspomnienia. Olsztyn: Pojezierze.

Swianiewicz S. (1996), Dzieciństwo i młodość. Warszawa: Jan Jacek Swianiewicz.

Tatarkiewiczowie T. i W. (1979). Wspomnienia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Targalski J. (1967). Pierwsi buntownicy. Warszawa: Książka i Wiedza.

Topolski J. (1981). Świadomość historyczna Polaków: problemy i metody badawcze. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie.

Wańkowicz M. (1987). Szczenięce lata. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Waydel-Dmochowska J. (1958). Dawna Warszawa. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

W białym kresowym dworze (1960). W: Moi rodzice. Opracował M. Skwarnicki, posłowie J. Hennel. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Wierzbicki A. (1957). Wspomnienia i dokumenty 1877-1920. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Wierzbicki A. (2001). Żywy Lewiatan. Wspomnienia. Wstęp i opracowanie P. Wierzbicki. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza.

Wiśniewski W. (1989). Ostatni z rodu. Rozmowy z Tomaszem Zanem. Warszawa – Paryż: Wydawnictwo Editions Spotkania.

Wiśniewski W. (1991). Pani na Berżenikach. Rozmowy z Heleną z Zanów Stankiewiczową. Londyn: Polska Fundacja Kulturalna.

Powstanie styczniowe 1863-1864: walka i uczestnicy, represje i wygnanie, historiografia i tradycja (2005). W. Caban, W. Śliwowska (red.). Kielce: Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej.

Ramotowska F. (1987). Koncepcje odzyskania niepodległości Polski w pierwszym półwieczu niewoli. W: Losy Polaków w XIX wieku. Studia ofiarowane profesorowi S. Kieniewiczowi w osiemdziesiątą rocznicę jego urodzin. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Sieroszewski W. (1959). Pamiętniki. Wspomnienia. Z rękopisu wydał A. Lam. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Solarzowa Z. (1985). Mój pamiętnik. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.

Sowiński A (1956). Lata szkolne. Opowieść o Stefanie Żeromskim. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Stachowicz I. (Czajka) (1958). Córka czarownicy na huśtawce. Warszawa: Czytelnik.

Studnicki W. (2000). Z przeżyć i walk. do druku przygotował, wstępem i przypisami opatrzył J. Gzella, t. I, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Włoszczowski S. (1974). Na przełomie dwóch epok. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.

Wojciechowski S. (1938). Moje wspomnienia. T. I. Lwów – Warszawa: Książnica – Atlas.

Wroczyński R. (1957). Z moją młodością przez Warszawę. Warszawa: Czytelnik.

Zaruski M. (1997). Urodzony w niewoli. W: Stępień h. Mariusz Zaruski. Opowieść biograficzna. Warszawa: Wydawnictwo Greg s.c.

Zaworska H. (1998). Szczerość aż do bólu. O dziennikach i listach. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Zienkowicz J. (2002). Z Kresów Wschodnich do Wielkopolski. Sto lat rodziny Zienkiewiczów ze szczególnym uwzględnieniem życiorysu autora. Poznań: Wydawnictwo Ars Nova.

Żółkiewska W. (1983). Maniusia. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Żółtowska z Puttkamerów J. (1959). Inne czasy, inni ludzie. Londyn: nakładem Księgarni Polskiej.

Downloads

Published

2014-07-09

Issue

Section

Research

How to Cite

The tradition of the January Insurrection and its role in the patriotic education of the young generation (in the light of the memoirs from the territories of the Russian partition of Poland) - on the 150th anniversaryof the armed bid for independence in 1863. (2014). Pedagogical Review, 1, 61-76. https://doi.org/10.34767/PP.2013.01.05