11 listopada pod dwiema flagami: analiza porównawcza oficjalnych przemówień upamiętniających koniec I wojny światowej w Polsce i Francji
DOI:
https://doi.org/10.34767/SIIP.2025.02.07Słowa kluczowe:
Francja, Polska, studia pamięcioznawcze, I wojna światowa, 11 listopada, upamiętnianie, oficjalne przemówieniaAbstrakt
Niniejszy artykuł zestawia ze sobą postawy odnoszące się do obchodów 11 listopada w Polsce i we Francji. Data ta, wiążąca się z końcem I wojny światowej oraz odzyskaniem przez Polskę niepodległości w 1918 r., w obu krajach stanowi święto państwowe. Jednak charakter uroczystości jest odmienny, co wskazuje na różne postrzeganie historii oraz najważniejszych wartości w polskim i francuskim społeczeństwie. Zrozumienie tych różnic jest bardzo istotne, gdyż te odmienne perspektywy mogą stanowić przeszkodę na drodze do osiągnięcia pełnego obustronnego zrozumienia i wzmocnienia współpracy opartej na zaangażowaniu i wzajemnym szacunku. Badanie opiera się na analizie oficjalnych przemówień wybranych obchodów 11 listopada, reprezentujących wizję tego wydarzenia promowaną przez instytucje państwowe.
Bibliografia
Barnier, M. (2024, November 11). Déclaration de M. Michel Barnier, Premier ministre, sur la Grande Guerre lors de l’inauguration de la tranchée du musée de la Grande Guerre, Meaux (Seine-et-Marne) le 11 novembre 2024. Vie publique. https://www.vie-publique.fr/discours/296145-michel-barnier-11112024-inauguration-tranchee-musee-grande-guerre-meaux (accessed: 30.03.2025).
Conseil Constitutionnel (2021, October 1). Comment la Constitution organise-t-elle la cohabitation? https://www.conseil-constitutionnel.fr/la-constitution/comment-la-constitution-organise-t-elle-la-cohabitation (accessed: 30.03.2025).
Council of the European Union (2018, November 10). Speech by President Donald Tusk, November 11, 2018: “Poland and Europe, Two Anniversaries, Two Lessons. European Council. https://www.consilium.europa.eu/pl/press/press-releases/2018/11/10/speech-by-president-donald-tusk-november-11-2018-poland-and-europe-two-anniversaries-two-lessons (accessed: 30.03.2025).
Duda, A. (2018, November 11). „Jestem przekonany, że pod biało-czerwonym sztandarem jest miejsce dla każdego z nas”. Prezydent.pl. https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wypowiedzi-prezydenta-rp/wystapienia/jestem-przekonany-ze-pod-bialo-czerwonym-sztandarem-jest-miejsce-dla-kazdego-z-nas,3776 (accessed: 30.03.2025).
Duda, A. (2024, November 11). Narodowe Święto Niepodległości. Wystąpienie Prezydenta RP. Prezydent.pl. https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wypowiedzi-prezydenta-rp/wystapienia/narodowe-swieto-niepodleglosci-wystapienie-prezydenta-rp,93931 (accessed: 30.03.2025).
Elgenius, G. (2007). The Appeal of Nationhood: Celebrating and Commemorating the Nation. In: M. Young, E. Zuelow, & A. Sturm (eds.), Nationalism in a Global Era: The Persistence of Nations (pp. 68–81). London: Routledge.
Élysée (2018, November 12). Speech by President of the Republic Emmanuel Macron at the International Ceremony of the Centenary of the Armistice of November 11, 1918, at the Arc de Triomphe. https://www.elysee.fr/emmanuel-macron/2018/11/12/discours-du-president-de-la-republique-emmanuel-macron-a-la-ceremonie-internationale-du-centenaire-de-larmistice-du-11-novembre-1918-a-larc-de-triomphe (accessed: 30.03.2025).
France24 (2018, October 23). Trump, Putin, Meet in Paris for the Armistice Commemoration. https://www.france24.com/fr/20181023-trump-poutine-rencontre-paris-11novembre-commemorations-armistice-guerre (accessed: 30.03.2025).
Kertzer, D.I. (2010). Rytuał, polityka, władza. Trans. Z. Simbierowicz. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen.
Korzeniewski, B. (2010). Transformacja pamięci: przewartościowania w pamięci przeszłości a wybrane aspekty funkcjonowania dyskursu publicznego o przeszłości w Polsce po 1989 roku. Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Kotwas, M., & Kubik, J. (2019). Symbolic Thickening of Public Culture and the Rise of Right-Wing Populism in Poland. East European Politics and Societies, 33(2), 435–471. https://doi.org/10.1177/0888325419826691
Légifrance (2012). LOI n° 2012-273 du 28 février 2012 fixant au 11 novembre la commémoration de tous les morts pour la France. https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000025413468#:~:text=LOI%20n%C2%B0%202012%2D273,la%20France%20(1)%20%2D%20L%C3%A9gifrance (accessed: 30.03.2025).
Lentz, C. (2013). Celebrating independence jubilees and the millennium: National days in Africa. Nations and Nationalism, 19(2), 208–216. https://doi.org/10.1111/nana.12016
Lewica (2024). Wolność wywalczona, przyszłość budowana. https://lewica.org.pl/aktualnosci-radom/11267-wolnosc-wywalczona-przyszlosc-budowana-swietujmy-razem-11-listopada (accessed: 30.03.2025).
Main, I. (2004). Trudne świętowanie. Konflikty wokół obchodów świąt państwowych i kościelnych w Lublinie (1944–1989). Warszawa: Trio.
Molden, B. (2016). Resistant pasts versus mnemonic hegemony: On the power relations of collective memory. Memory Studies, 9(2), 125–142. https://doi.org/10.1177/1750698015596014
MON (2024). Contemporary Soldiers of the Polish Army Are Heirs of the Tradition of Heroes Who Fought for Independence. Government of Poland. https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/wspolczesni-zolnierze-wojska-polskiego-sa-spadkobiercami-tradycji-bohaterow-walk-o-niepodleglosc (accessed: 30.03.2025).
Museum of the Armistice (2015). The 1918 Armistice. https://www.musee-armistice-14-18.fr/comprendre-lhistoire/larmistice-1918 (accessed: 30.03.2025).
N’Guessan, K., Lentz, C., & Gabriel, M.-C. (2017). Performing the national territory: The geography of national-day celebrations. Nations and Nationalism, 23(4), 686–706. https://doi.org/10.1111/nana.12332
Olech, A. (2025). Premium Treaty? France, Poland, and the Game of Interests. https://defence24.com/geopolitics/premium-treaty-france-poland-and-the-game-of-interests (accessed: 16.05.2025).
Onet (2024, November 12). Tak przywitali Szymona Hołownię na Marszu Niepodległości. „Wycie, obelgi, rechot”. https://wiadomosci.onet.pl/kraj/tak-przywitali-szymona-holownie-na-marszu-niepodleglosci-pokazal-nagranie/sjrbj68 (accessed: 30.03.2025).
Osęka, P. (2010). Mydlenie oczu: przypadki propagandy w Polsce. Kraków: Znak.
Rekść, M. (2013). Mity narodowe i ich rola w kreowaniu polityki na przykładzie państw byłej Jugosławii. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Roche, J.-J. (2000). La France et l’Universel. In: J. Fernandez, & J.-V. Holeindre (réd.), Annuaire Français de Relations Internationales, (vol. 1, pp. 390–406). Bruxelles: Bruylant.
Rothenbuhler, E.W. (2003). Komunikacja rytualna. Od rozmowy codziennej do ceremonii medialnej. Trans. J. Barański. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Różycki, B. (2022). National homogeneity as the component of far-right populism in Poland. La Revue d’études comparatives Est-Ouest, 53(2), 121–149. https://doi.org/10.3917/receo1.533.0121
Souverbie, L. (2025, May 16). Treaty of Nancy: Towards a strategic and security reinforcement of Franco-Polish relations? Institut de relations internationales et stratégiques. https://www.iris-france.org/traite-de-nancy-vers-un-renforcement-strategique-et-securitaire-des-relations-franco-polonaises (accessed: 20.05.2025)
Tomasiewicz, J. (2020). Konfederacja – polska nowa prawica między tradycją a nowoczesnością. Studia Politicae Universitatis Silesiensis, 30, 7–32. https://doi.org/10.31261/SPUS.11379
Zalewski, F. (2020). Les Marches de l’Indépendance à Varsovie. Recompositions et Transformations des Droits Extrêmes Depuis les Années 2000 en Pologne. Cultures & Conflits, 117, 35–59. https://doi.org/10.4000/conflits.21432
Zaremba, M. (2001). Komunizm, legitymizacja, nacjonalizm. Nacjonalistyczna legitymizacja władzy komunistycznej w Polsce. Warszawa: Trio.
