Responses of representatives of the Polish Bishops’ Conference to cases of sexual abuse of minors by clergy from 2001 to 2015
DOI:
https://doi.org/10.34767/SIIP.2025.01.09Keywords:
Polish Bishops’ Conference, Catholic Church, pedophilia in the Polish Catholic Church, Coordinator for the protection of children and adolescents, ArchbishopAbstract
The article focuses on exposing the beginnings of the difficult process of holding the Polish Catholic Church accountable for the problem of pedophilia, which continues to this day. The purpose of the article is to present the reactions of the Polish Bishops’ Conference related to cases of clergy sexual abuse disclosed in the media between 2001 and 2015. Of particular importance in this context was not only the critical analysis of the public statements of individual representatives of the KEP, but also the activities initiated by it related to the development of the first standards for the protection of minors in the Polish Catholic Church. In this context, the search for source materials devoted to the first cases of pedophilia in the Polish Catholic Church, such as the case of Archbishop Juliusz Paetz, Father Michael M. from Tylawa, or the two high-profile cases of sexual abuse by Polish clergy in the Dominican Republic, Father Wojciech Gil and Apostolic Nuncio Archbishop Józef Wesołowski, proved crucial. The first book on the problem of pedophilia in the Polish Church, published in Poland in 2013 by Dutch journalist Ekke Overbeek, also played an important role. The application of the legal-institutional method made it possible to examine the process of shaping the Church’s standards for the protection of minors having its expression in the document Guidelines for Initial Canonical Investigation in the Case of Accusations of Clergy of Acts against the Sixth Commandment of the Decalogue with a minor under the age of eighteen. The formation of the aforementioned standards also had its expression in the establishment of the office of the Coordinator for the Protection of Children and Adolescents at the KEP in 2013, as well as the Child Protection Center, established a year later and still operating today.
References
Arb (2013, 27 września). Dziennikarze pytają o pedofilię – ksiądz mówi: nie wasza sprawa. Kompromitacja. Wprost. https://auto.wprost.pl/418557/ks-wojciech-lipka-powinien-odejsc-kompromituje-kosciol.html (dostęp: 13.09.2024).
Baliszewski, T. (2013, 27 września). Dzieje się. Episkopat przemówił ws. pedofilii. „Trzeba napiętnować i ukarać winnych”. Na Temat. https://natemat.pl/76335,episkopat-przemowil-ws-pedofilii-trzeba-napietnowac-i-ukarac-winnych (dostęp: 18.09.2024).
Deptuła, T. (2014, 20 lutego). Odszkodowania pogrążają Kościół. Rzeczpospolita. https://www.rp.pl/swiat/art12620801-odszkodowania-pograzaja-kosciol (dostęp: 18.09.2024).
DJ (2020, 5 sierpnia). Po 16 latach od wyroku były proboszcz z Tylawy skazany za molestowanie dzieci dostał zakaz odprawiania mszy. Więź. https://wiez.pl/2020/08/05/po-16- latach-od-wyroku-byly-proboszcz-z-tylawy-skazany-za-molestowanie-dzieci-dostal-zakaz-odprawiania-mszy (dostęp: 12.09.2024).
Dziennik Gazeta Prawna (2019, 25 stycznia). Abp Paetz mimo zakazu koncelebrował mszę. Kuria usuwa zdjęcia. https://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/589964,paetz-zakaz-koncelebrowanie-msza-kuria-usuwa-zdjecia.html (dostęp: 11.09.2024).
Ekai (2024, 4 marca). 10 lat temu powstało Centrum Ochrony Dziecka. https://www.ekai.pl/10-lat-temu-powstalo-centrum-ochrony-dziecka (dostęp: 22.09.2024).
IAR (2013, 10 sierpnia). Abp Michalik przeprasza: to był lapsus językowy. Polskie Radio 24. https://polskieradio24.pl/artykul/950819,abp-michalik-przeprasza-to-byl-lapsus-jezykowy (dostęp: 15.10.2024).
IAR (2013, 3 października). Rzecznik prasowy Episkopatu: Kościół nie będzie płacił ofiarom księży-pedofilów. Dziennik Gazeta Prawna. https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/artykuly/736732,episkopat-polski-kosciol-nie-bedzie-placil-ofiarom-ksiezy-pedofilow.html (dostęp: 20.09.2024).
IAR/PAP/iz (2014, 27 czerwca). Arcybiskup Wesołowski wyrzucony ze stanu kapłańskiego. Polskie Radio 24. https://polskieradio24.pl/artykul/1163330,arcybiskup-wesolowski-wyrzucony-ze-stanu-kaplanskiego (dostęp: 17.09.2024).
Jakubowski, T. (2013, 27 września). Proboszczem na Tarchominie był ksiądz skazany za molestowanie! Wirtualna Polska. https://wiadomosci.wp.pl/warszawa/proboszczem-na-tarchominie-byl-ksiadz-skazany-za-molestowanie-6178463615501953a (dostęp: 13.09.2024).
Jarząbek, T. (2019). Przestępstwa seksualne wobec małoletnich w prawie kanonicznym. Biuletyn Stowarzyszenia Kanonistów Polskich, 32, 69–86. https://doi.org/10.32077/skp.2019.32.1-4
JM & JS (2002, 23 lutego). Grzech w Pałacu Arcybiskupim. Rzeczpospolita. https://archiwum.rp.pl/artykul/374618-Grzech-w-Palacu-Arcybiskupim.html (dostęp: 10.09.2024).
Kloch, J. & Przybysz, M. (2014). Medialny przekaz problematyki pedofilii w Kościele katolickim w Polsce. Sympozjum, 18/2(27), 93–112.
Krzyżak, T. (2013, 2 października). Abp Hoser przeprasza. Kanclerz kurii odchodzi. Rzeczpospolita. https://www.rp.pl/kosciol/art5352821-abp-hoser-przeprasza-kanclerz-kurii-odchodzi (dostęp: 14.09.2024).
Lempa, F. (2013). Kanoniczna ochrona karna małoletnich przed nadużyciami seksualnymi. Białystok: Temida 2. Wydawnictwo Stowarzyszenia Absolwentów Wydziału Prawa.
MAC/tr (2013, 8 października). Abp Michalik o pedofilii: Dziecko lgnie, drugiego człowieka wciąga. TVN24. https://tvn24.pl/polska/abp-michalik-o-pedofilii-dziecko-lgnie-drugiego-czlowieka-wciaga-ra361169-ls3448860 (dostęp: 14.10.2024).
Marciniak, I. (2015). Sprawa: ofiara księdza pedofila kontra diecezja, zakończy się ugodą? GK24. https://gk24.pl/sprawa-ofiara-ksiedza-pedofila-kontra-diecezja-zakonczy-sie-ugoda/ar/4650180 (dostęp: 25.11.2025).
Mz (2019, 30 listopada). Arcybiskup Gądecki przeprasza za czyny Juliusza Paetza. Rzeczpospolita. https://www.rp.pl/kosciol/art9121351-arcybiskup-gadecki-przeprasza-za-czyny-juliusza-paetza (dostęp: 12.09.2024).
Nsz & bgr (2013, 30 września). Ks. Gil poszukiwany. Jest komunikat na stronie Interpolu. TVN24. https://tvn24.pl/polska/ks-gil-poszukiwany-jest-komunikat-na-stronie-interpolu-ra358741-ls3446842. (dostęp: 16.10.2024).
Overbeek, E. (2013). Lękajcie się. Ofiary pedofilii w polskim kościele mówią. Tłum. zbiorowe. Warszawa: Czarna Owca.
PAP (2015, 31 sierpnia). Józef Wesołowski będzie pochowany jako duchowny. Zakaz wstępu dla mediów na mszą żałobną. WP Wiadomości. https://wiadomosci.wp.pl/jozef-wesolowski-bedzie-pochowany-jako-duchowny-zakaz-wstepu-dla-mediow-na-msza-zalobna-6027700962342017a (dostęp: 25.11.2025).
PAP / Rozpadzik (2014, 21 czerwca). Ksiądz ujawnia dane o pedofilii w polskim Kościele. 19 skazanych duchownych. Dziennik Wiadomości. https://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/artykuly/462524,ksiadz-ujawnia-dane-o-pedofilii-w-polskim-kosciele-19-skazanych-duchownych.html (dostęp: 19.09.2024).
Polskie Radio Program Trzeci, ml (2013, 5 października). Kościół będzie musiał ponosić odpowiedzialność finansową za pedofilię. Wprost. https://www.wprost.pl/419552/wujec-kosciol-bedzie-musial-ponosic-odpowiedzialnosc-finansowa-z.html (dostęp: 21.09.2024).
Sp (2020, 3 sierpnia). Kolejna kara dla księdza pedofila z Tylawy. Onet. https://wiadomosci.onet.pl/kraj/ksiadz-michal-m-z-tylawy-nie-moze-odprawiac-mszy-z-udzialem-wiernych/fzswryf (dostęp: 12.09.2024).
Sporniak, A. (2015, 25 marca). Wojciech G skazany na 7 lat. Tygodnik Powszechny. https://www.tygodnikpowszechny.pl/wojciech-g-skazany-na-7-lat-27184 (dostęp: 16.10.2024).
Stopka, A. (2019). Niejasność. Przewodnik Katolicki. https://www.przewodnik-katolicki.pl/Archiwump/2019/Przewodnik-Katolicki-47-2019/Wiara-i-Kosciol/Niejasnosc (dostęp: 11.09.2024).
TVN24 (2019, 21 maja). Czarno na białym: Głośna sprawa księdza z Tylawy (21.05.2019). https://tvn24.pl/go/programy,7/czarno-na-bialym-odcinki,11367/odcinek-16,S00E16,21000 (dostęp: 12.09.2024).
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz.U. 2025, poz. 383).
Wilczyński, K. (2016). Sprawa arcybiskupa Paetza nie została rozwiązana. Deon. https://deon.pl/kosciol/komentarze/sprawa-abpa-paetza-nie-zostala-rozwiazana,387890 (dostęp: 11.09.2024).
Wiśniewski, O. (2019, 25 marca). Będzie bolało. Tygodnik Powszechny. https://www.tygodnikpowszechny.pl/bedzie-bolalo-158128 (dostęp: 24.09.2024).
Wojtas, A. (2013). O. Żak SJ o przeciwdziałaniu pedofilii w Kościele. Deon. https://deon.pl/kosciol/o-zak-sj-o-przeciwdzialaniu-pedofilii-w-kosciele,214809 (dostęp: 23.09.2024).
Wytyczne dotyczące wstępnego dochodzenia kanonicznego w przypadku oskarżeń duchownych o czyny przeciwko VI przykazaniu z osobą niepełnoletnią poniżej 18 roku życia (2014). https://ochrona.episkopat.pl/dokumenty/wytyczne-dotyczace-wstepnego-dochodzenia-kanonicznego-w-przypadku-oskarzen-duchownych-o-czyny-przeciwko-szostemu-przykazaniu-dekalogu-z-osoba-niepelnoletnia-ponizej-osiemnastego-roku-zycia-2 (dostęp: 25.09.2024).
Zakolska, O. & Kropiwiec, K. (2019, 15 listopada). Archidiecezja Poznańska: zmarł abp senior Juliusz Paetz. Polska Agencja Prasowa. https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C542724%2Carchidiecezja-poznanska-zmarl-abp-senior-juliusz-paetz.html (dostęp: 10.09.2024).
