Między teorią a praktyką czy możliwe jest zamknięcie luki kompetencyjnej?
DOI:
https://doi.org/10.34767/SZP.2025.02.06Słowa kluczowe:
kompetencje do przyszłości, Gospodarka 5.0, luka kompetencyjna, rynek pracy, umiejętności, edukacja wyższaAbstrakt
Szybki rozwój technologii cyfrowych, robotyzacji i sztucznej inteligencji sprawia, że rynek pracy ulega głębokim przeobrażeniom. Gospodarka 5.0 – humanocentryczny model gospodarki, zakładający współpracę ludzi i maszyn – wymaga od pracowników nowego zestawu kompetencji: społecznych, poznawczych i cyfrowych. Niniejszy artykuł prezentuje wyniki badań przeprowadzonych w 2024 r. w ramach projektu „W poszukiwaniu kompetencji do przyszłości”. Celem badań była ocena poziomu wybranych kompetencji studentów (N = 897) oraz weryfikacja ich postrzegania przez pracodawców (N = 91). Analiza pokazuje znaczącą lukę kompetencyjną: pracodawcy oceniają poziom wielu umiejętności (np. komunikacji, rozwiązywania konfliktów, przywództwa) znacznie niżej niż studenci. W artykule omówiono przyczyny tych rozbieżności oraz przedstawiono rekomendacje dotyczące kształcenia, które mogą pomóc w przygotowaniu młodych ludzi do pracy w warunkach Gospodarki 5.0.
Bibliografia
Al-Emran, M., Al-Sharafi, M.A. (2022). Revolutionizing education with Industry 5.0: challenges and future research agendas. International Journal of Information Technology and Language Studies, 6(3).
Bakkar, M.N., Kaul, A. (2023). Education 5.0 serving future skills for Industry 5.0 era. W: M. Ghobakhloo, H.A. Mahdiraji, M. Iranmanesh, V. Jafari-Sadeghi (eds.), Advanced research and real-world applications of Industry 5.0 (s. 130–147). IGI Global.
Ciszewska-Mlinarič, M., Hałas-Dej, S., Mazurek, G. (2023). Kompetencje przyszłości i przyszłość edukacji. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu, 90.
Digital Poland. (2022). Karta na rzecz rozwoju kompetencji przyszłości. Fundacja Digital Poland.
Ghobakhloo, M., Mahdiraji, H.A., Iranmanesh, M., Jafari-Sadeghi, V. (2024). From Industry 4.0 digital manufacturing to Industry 5.0 digital society. A roadmap toward human-centric, sustainable, and resilient production. Information Systems Frontiers, 26.
Gluza, N., Zieliński, M. (2025). Edukacja oparta na kompetencjach. W: N. Gluza (red.), W poszukiwaniu kompetencji do przyszłości: prognozy dla edukacji i rynku pracy (s. 16–28). Polskie Towarzystwo Ekonomiczne.
Mruk-Tomczak, D., Jerzyk, E. (2024). Employees of the future. Expected competences at the higher education level. Marketing of Scientific and Research Organizations, 51(1).OECD. (2018). The future of education and skills. Education 2030. OECD Publishing.
Pulakos, E.D., Arad, S., Donovan, M.A., Plamondon, K.E. (2000). Adaptability in the workplace: development of a taxonomy of adaptive performance. Journal of Applied Psychology, 85(4).
Przyszłość edukacji. Scenariusze 2046. (2021). Infuture Institute, https://infuture.institute (20.07.2025).
Sarıoğlu, C.İ. (2023). Industry 5.0, digital society, and consumer 5.0. W: Handbook of research on perspectives on society and technology addiction (s. 11–33). IGI Global.
