Jakość snu a lęk wśród studentów kierunku lekarskiego jako wyzwanie dla systemu edukacji
DOI:
https://doi.org/10.34767/SZP.2025.02.11Słowa kluczowe:
jakość snu, lęk, metazamartwianie, studenci, szkolnictwo wyższeAbstrakt
Problemy zdrowia psychicznego, w tym lęk, oraz zaburzenia snu stanowią rosnące wyzwanie społeczne. Studenci medycyny, ze względu na wysokie wymagania akademickie i obciążenie emocjonalne są grupą szczególnie narażoną na podwyższony poziom stresu i lęku, co może negatywnie wpływać na jakość ich snu i jednocześnie pozostawać pod jego wpływem. Celem badania było zbadanie związku między poszczególnymi wymiarami lęku – zamartwianiem się oceną społeczną, zamartwianiem się stanem zdrowia oraz metazamartwianiem się – a subiektywną jakością snu w tej populacji. W badaniu o charakterze korelacyjnym wzięło udział 78 studentów kierunku lekarskiego (70,5% kobiet) w wieku od 20 do 27 lat. Zastosowano metodę kuli śnieżnej do rekrutacji uczestników. Do pomiaru nasilenia lęku wykorzystano Inwentarz Myśli Lękowych Wellsa, natomiast jakość snu oceniono za pomocą Kwestionariusza Jakości Snu Pittsburgh (PSQI). Analiza wykazała istotne statystycznie, dodatnie korelacje między gorszą jakością snu (wyższe wyniki w PSQI), a wszystkimi trzema wymiarami lęku. Stwierdzono związek między jakością snu a zamartwianiem się oceną społeczną (ρ = 0,33; p = 0,003), zamartwianiem się stanem zdrowia (ρ = 0,298; p = 0,008) oraz metazamartwianiem się (ρ = 0,42; p < 0,001). Najsilniejsza korelacja dotyczyła metazamartwiania, czyli tendencji do zamartwiania się samym faktem martwienia się. Wyniki badania potwierdzają istnienie istotnego związku między lękiem a obniżoną jakością snu w grupie studentów medycyny. Szczególnie silna korelacja z metazamartwianiem się podkreśla znaczenie metapoznawczego aspektu lęku dla problemów ze snem. Odkrycia te mają istotne implikacje praktyczne, wskazując na potrzebę wdrażania programów profilaktycznych i interwencji psychologicznych ukierunkowanych na rozwijanie umiejętności radzenia sobie z lękiem i poprawę higieny snu w środowisku akademickim.
Bibliografia
Bagrowski, B. (2022). Stres, aktywność fizyczna i jakość snu a pamięć prospektywna i retrospektywna u studentów kierunków medycznych. Polskie Forum Psychologiczne, 27(1).
Borbély, A.A. (1982). A two process model of sleep regulation. Human Neurobiology, 1(3).
Bush, BJ., Donnay, C., Andrews, E.A., Lewis-Sanders, D., Gray, C.L., Qiao, Z., Brager, A.J., Johnson, H., Brewer, H.C.S., Sood, S., Saafir, T., Benveniste, M., Paul, K.N., Ehlen, J.Ch. (2022). Non-rapid eye movement sleep determines resilience to social stress. eLife, 11, e80206.
Ciechanowska, K., Litwic-Kaminska, K., Demski, M. (2024). Rola płci, doświadczeń związanych z pandemią i jakości snu w wyjaśnianiu poziomu lęku przed COVID-19 u studentów polskich uczelni wyższych. Szkoła–Zawód–Praca, 27
Dudo, K., Ehring, E., Fuchs, S., Herget, S., Watzke, S., Unverzagt, S., Frese, T. (2022). The association of sleep patterns and depressive symptoms in medical students: a cross-sectional study. BMC Res Notes, 15.
Hodges, W.F., Felling, J.P. (1970). Types of stressful situations and their relation to trait anxiety and sex. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 34(3).
Hooten, W.M. (2016). Chronic pain and mental health disorders: shared neural mechanisms, epidemiology, and treatment. Mayo Clinic Proceedings, 91(7).
Huang, B.H., Duncan, M.J., Cistulli, P.A., Nassar, N., Hamer, M., Stamatakis, E. (2022). Sleep and physical activity in relation to all-cause, cardiovascular disease and cancer mortality risk. British Journal of Sports Medicine, 56(13).
Johannes, C.B., Le, T.K., Zhou, X., Johnston, J.A., Dworkin, R.H. (2010). The prevalence of chronic pain in United States adults: results of an Internet-based survey. The Journal of Pain, 11(11).
Kandel, E.R, Schwartz, J.H., Jessell, T.M., Siegelbaum, S.A., Hudspeth, A.J. (2012). Principles of neural science. McGraw-Hill Education.
Keefe, F.J., Rumble, M.E., Scipio, C.D., Giordano, L.A., Perri, L.M. (2004). Psychological aspects of persistent pain: current state of the science. The Journal of Pain, 5(4).
Kowalczyk, M., Karbownik, M.S., Kowalczyk, E., Sienkiewicz, M., Talarowska, M. (2021). Mental health of PhD students at polish universities-before the Covid-19 outbreak. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(22).
Lecca, R., Figorilli, M., Casaglia, E., Cucca, C., Meloni, F., Loscerbo, R., De Matteis, S., Cocco, P., Puligheddu, M. (2023). Gender and nightshift work. A cross sectional study on sleep quality and daytime somnolence. Brain Sciences, 13(4).
Limanówka, P., Szczuraszyk, A., Laska, J., Łacwik, J., Kuca, J., Kasperczyk, J. (2024). Correlation between anxiety, depression and excessive daytime sleepiness and selected lifestyle elements of medical students in Poland. Neuropsychiatria i Neuropsychologia, 19(1–2).
Longstaff, A. (2011). Neuroscience. Garland Science.
Makieła, M., Marcinowicz, P., Więdłocha, M., Szulc, A. (2024). Mind matters: Decoding mental health in medical students. Psychiatria i Psychologia Kliniczna, 24(2).
Massaly, N., Copits, B.A., Wilson-Poe, A.R., Hipólito, L., Markovic, T., Yoon, H.J., Liu, S., Walicki, M.C., Bhatti, D.L., Sirohi, S., Klaas, A., Walker, B.M., Neve, R., Cahill, C.M., Shoghi, K.I., Gereau, R.W., McCall, J.G., Al-Hasani, R., Bruchas, M.R., Morón, .A. (2019). Pain-induced negative affect is mediated via recruitment of the nucleus accumbens kappa opioid system. Neuron, 102(3).
Palagini, L., Baglioni, C., Ciapparelli, A., Gemignani, A., Riemann, D. (2013). REM sleep dysregulation in depression: state of the art. Sleep Medicine Reviews, 17(5).
Piotrowski, K., Centka, P., Cholewińska, A., Jasiek, N., Mencel, A., Ziółkowska, J., Cisłak--Wójcik, A. (2024). Analiza badań nad zdrowiem psychicznym i jakością życia w środowisku akademickim. Uniwersytet SWPS, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Pizuńska, D., Golińska, P.B., Małek, A., Radziwiłłowicz, W. (2021). Well-being among PhD candidates. Psychiatria Polska, 55, 4(1).
Schipper, S.B.J., Van Veen, M.M., Elders, P.J.M., van Straten, A., Van Der Werf, Y.D., Knutson, K.L., Rutters, F. (2021). Sleep disorders in people with type 2 diabetes and associated health outcomes: a review of the literature. Diabetologia, 64(11).
Seow, L.S.E., Tan, X.W., Chong, S.A., Vaingankar, J.A., Abdin, E., Shafie, S., Chua, B.Y., Heng, D., Subramaniam, M. (2020). Independent and combined associations of sleep duration and sleep quality with common physical and mental disorders: Results from a multi-ethnic population-based study. PLOS One, 16(7).
Spielberger, C.D. (1966). Theory and research on anxiety. Anxiety and behavior. Academic Press.
Spoormaker, V.I., van den Bout, J. (2006). Lucid dreaming treatment for nightmares: a pilot study. Psychotherapy and Psychosomatics, 75(6).
Suh, S., Cho, N., Zhang, J. (2018). Sex differences in insomnia: from epidemiology and etiology to intervention. Current Psychiatry Reports, 20(9).
Sun, H., Li, Z., Qiu, Z., Shen, Y., Guo, Q., Hu, S.-W., Ding, H.-L., An, S., Cao, J.-L. (2023). A common neuronal ensemble in nucleus accumbens regulates pain-like behaviour and sleep. Nature Communications, 14(1).
Sykut, A., Ślusarska, B., Jędrzejkiewicz, B., Nowicki, G. (2017). Sleep disorders as a common social problem – selected determinants and health consequences. Pielęgniarstwo XXI wieku, 16(2).
Wciórka, J., Leciak, J., Rawska-Kabacińska, A., Suchecka, E., Świtaj, P., Stefanowski, B., Stokwiszewski, J. (2021). EZOP II: rozpowszechnienie zaburzeń (kiedykolwiek w życiu, ostatnie 12 miesięcy, ostatni miesiąc). Konferencja podsumowująca projekt EZOP II. Warszawa, 15–16 listopada 2021, Instytut Psychiatrii i Neurologii.
Wells, A. (2010). Terapia poznawcza zaburzeń lękowych. Praktyczny podręcznik i przewodnik po teorii. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Wells, A.M., Ridener, E., Bourbonais, C.A., Kim, W., Pantazopoulos, H., Carroll, F.I., Kim, K.S., Cohen, B.M., Carlezon Jr, W.A. (2017). Effects of chronic social defeat stress on sleep and circadian rhythms are mitigated by kappa-opioid receptor antagonism. Journal of Neuroscience, 37(31).
Yong, R.J., Mullins, P.M., Bhattacharyya, N. (2022). Prevalence of chronic pain among adults in the United States. Pain, 163(2).
Ziopaja, N. (2022). Samopomocownik. Pielęgnuj swoje zdrowie psychiczne. Znak.
