Generatywna sztuczna inteligencja w edukacji: wiedza, postawy i obawy uczniów oraz uczennic szkoły średniej
DOI:
https://doi.org/10.34767/SZP.2025.01.08Słowa kluczowe:
generatywna sztuczna inteligencja w edukacji, postawy uczniów wobec generatywnej sztucznej inteligencji, korzyści i zagrożenia generatywnej sztucznej inteligencji w edukacji, przyszłość edukacjiAbstrakt
Niniejszy artykuł skupia się na przedstawieniu potencjalnych korzyści i zagrożeń związanych z implementacją generatywnej sztucznej inteligencji w edukacji oraz ma na celu określenie poziomu wiedzy uczniów i uczennic klas pierwszych liceum ogólnokształcącego na temat generatywnej sztucznej inteligencji oraz zbadanie ich postaw wobec narzędzi oferowanych przez tę technologię w kontekście zastosowania jej w edukacji. Badanie miało charakter przekrojowy i przeprowadzono je metodą sondażu diagnostycznego. Analiza wyników badania wskazuje, iż znaczna większość ankietowanych uczniów i uczennic wyraziła wysoką samoocenę swojej wiedzy na temat generatywnej sztucznej inteligencji, jednak mimo dostrzegania potencjału implementacji generatywnej sztucznej inteligencji w edukacji, uczniowie i uczennice obawiają się o bezpieczeństwo danych i ograniczenie swojej kreatywności.
Bibliografia
Adiguzel, T., Kaya, M.H., Cansu, F.K. (2023). Revolutionizing education with AI: Exploring the transformative potential of ChatGPT. Contemporary Educational Technology, 15(3).
Ahmed, I., Jeon, G., Piccialli, F. (2022). From Artificial Intelligence to Explainable Artificial Intelligence in Industry 4.0. A survey on what, how, and where. IEEE Transactions on Industrial Informatics, 18(8).
Al-aqbi, A.L.T.Q.A., Falih, A.L.A.Y., Saleh, A.L.B.J., Al-juaifari, E.N.M., Abdulhassan, E.L. (2019). The effect of the Intelligent Tutoring Systems on the education. Journal of Intelligence Research, 10(27).
Baker, R.S. (2021). Artificial intelligence in education: bringing it all together. W: OECD Digital Education Outlook 2021. Pushing the frontiers with AI, blockchain, and robots (s. 43–56). OECD.
Dzyuba, N., Jandu, J., Yates, J., Kushnerev, E. (2022). Virtual and augmented reality in dental education: the good, the bad and the better. European Journal of Dental Education, June 29(3).
Eden, C.A., Chisom, O.N., Adeniyi, I.S. (2024). Integrating AI in education: opportunities, challenges, and ethical considerations. Magna Scientia Advanced Research and Reviews, 10(2).
Ejjami, R. (2024). The future of learning: AI-Based curriculum development. International Journal for Multidisciplinary Research, 6(4).
Emmert-Streib, F., Yli-Harja, O., Dehmer, M. (2020). Artificial Intelligence: a clarification of misconceptions, myths and desired status. Frontiers in Artificial Intelligence, 3.
Familoni, B.T., Onyebuchi, N.C. (2024). Augmented and Virtual Reality in U.S. Education. A review: analyzing the impact, effectiveness, and future prospects of AR/VR tools in enhancing learning experiences. International Journal of Applied Research in Social
Sciences, 6(4).
Gligorea, I., Cioca, M., Oancea, R., Gorski, A.T., Gorski, H., Tudorache, P. (2023). Adaptive learning using Artificial Intelligence in e-learning: a literature review. Education Sciences, 13(12).
Gobrecht, A., Tuma, F., Möller, M., Zöller, T., Zakhvatkin, M., Wuttig, A., Sommerfeldt, H., Schütt, S. (2024). Beyond human subjectivity and error: a novel AI grading system. arXiv:2405.04323.
Grand View Research (2024). Artificial intelligence (AI) in education market analysis and segment forecasts, 2025 to 2030. https://www.grandviewresearch.com
Harry, A. (2023). Role of AI in education. Injuruty: Interdiciplinary Journal and Humanity, 2(3).
Huang, L. (2023). Ethics of Artificial Intelligence in education: student privacy and data protection. Science Insights Education Frontiers, 16(2).
Huang, M., Rust, R. (2021). A strategic framework for artificial intelligence in marketing. Journal of the Academy of Marketing Science, 49(1).
Kaplan, A., Haenlein, M. (2019). Siri, Siri, in my hand: Who’s the fairest in the land? On the interpretations, illustrations, and implications of artificial intelligence. Business Horizons, 62(1).
Köse, U. (2017). An augmented-reality-based intelligent mobile application for open computer education. W: G. Kurubacak, H. Altinpulluk (eds.), Mobile technologies and augmented reality in open education: advances in educational technologies and instructional design (s. 154–174). IGI Global.
Krittanawong, C., Zhang, H.J., Wang, Z., Aydar, M., Kitai, T. (2017). Artificial Intelligence in precision cardiovascular medicine. Journal of the American College of Cardiology, 69(21).
Lee, R.S.T. (2020). Artificial Intelligence in daily life. Springer Singapore.
Lin, C.C., Huang, A., Lu, O. (2023). Artificial intelligence in intelligent tutoring systems toward sustainable education: a systematic review. Smart Learning Environments, 10(1).
Lu, Y. (2019). Artificial intelligence: a survey on evolution, models, applications and future trends. Journal of Management Analytics, 6(1).
McCarthy, J., Minsky, M.L., Rochester, N., Shannon, C.E. (2006). A proposal for the Dartmouth summer research project on artificial intelligence. AI Magazine, 27(4).
Mertala, P., Fagerlund, J., Calderon, O. (2022). Finnish 5th and 6th grade students’ pre-instructional conceptions of artificial intelligence (AI) and their implications for AI literacy education. Computers and Education: Artificial Intelligence, 3.
Miao, F., Holmes, W., Huang, R., Zhang, H. (2021). AI and education: guidance for policy-makers. UNESCO.
Nguyen, N.D. (2023). Exploring the role of AI in education. London Journal of Social Sciences, 6.
Owan, V.J., Abang, K.B., Idika, D.O., Etta, E.O., Bassey, B.A. (2023). Exploring the potential of artificial intelligence tools in educational measurement and assessment. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 19(8).
Pedró, F. (2019). Artificial intelligence in education: challenges and opportunities for sustainable development. UNESCO.
Pokrivcakova, S. (2019). Preparing teachers for the application of AI-powered technologies in foreign language education. Journal of Language and Cultural Education, 7(3).
Polityka dla rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce od roku 2020. Załącznik do Uchwały Nr 196 Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2020 r. poz. 23 (2021), https://www.gov.pl/ attachment/0a7fa2b7-236c-4081-8b03-f43a769fbee5 (12.01.2025).
Pyżalski, J. (2024). Co generatywna sztuczna inteligencja może zrobić z edukacją i od czego to zależy? W: J. Pyżalski, A. Łuczyńska (red.), Sztuczna inteligencja prawdziwe zmiany w edukacji? (s. 24–28). Fundacja Szkoła z Klasą.
Pyżalski, J. (2025). Czym jest generatywna sztuczna inteligencja i dlaczego ma znaczenie dla edukacji? W: J. Pyżalski (red.), Generatywna sztuczna inteligencja w szkole. Przecieranie szlaków (s. 9–16). NASK – Państwowy Instytut Badawczy.
Rababah, L.M. (2023). The impact of an Intelligent Tutoring System (ITS) on the academic progress and success of EFL Jordanian Students. A quasi-experimental study. International Journal of Emerging Technologies in Learning, 18(16).
Ragolane, M., Patel, S., Salikram, P. (2024). AI versus human graders: assessing the role of large language models in higher education. Asian Journal of Education and Social Studies, 50(10).
Rane, N.L., Choudhary, S.P., Rane, J. (2024). Education 4.0 and 5.0: integrating Artificial Intelligence (AI) for personalized and adaptive learning. Journal of Artificial Intelligence and Robotics, 1(1).
Saxena, M.K., Bajotra, V. (2024). Potential of Artificial Intelligence in Education and Ethical Issues. Far Western Journal of Education, 1(1).
Shaukat, S.M. (2023). Exploring the potential of augmented Reality (AR) and Virtual Reality (VR) in education. International Journal of Advanced Research in Science, Communication and Technology, 3(2).
Slimi, Z., Carballido, B.V. (2023). Navigating the ethical challenges of Artificial Intelligence in higher education: an analysis of seven global AI ethics policies. TEM Journal, 12(2).
Tahiru, F. (2021). AI in education. A systematic literature review. Journal of Cases on Information Technology, 23(1).
Tapalova, O., Zhiyenbayeva, N. (2022). Artificial Intelligence in Education: AIEd for personalised learning pathways. The Electronic Journal of E-Learning, 20(5).
UNESCO (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO.
Walkington, C., Bernacki, M.L. (2019). Personalizing algebra to students’ individual interests in an Intelligent Tutoring System: moderators of impact. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 29(1).
