Wypalenie zawodowe wśród nauczycieli akademickich
DOI:
https://doi.org/10.34767/SZP.2025.02.13Słowa kluczowe:
wypalenie zawodowe, nauczyciele akademiccy, zaangażowanie, poczucie skuteczności i satysfakcji z pracyAbstrakt
Zjawisko wypalenia zawodowego wśród nauczycieli akademickich ukazywane jest jako efekt przeciążenia pracą, braku wsparcia i niespójnych oczekiwań wobec roli zawodowej. Zaprezentowano trzy modele teoretyczne wypalenia (Freudenbergera, Maslach, Demerouti), a następnie przeprowadzono badania wśród 92 pracowników Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego. Wyniki wykazały przeciętny poziom wypalenia zawodowego w badanych skalach LBQ. Istotne różnice odnotowano w poziomie wypalenia zawodowego między mieszkańcami miast i wsi, nie zaś między płcią, tytułem zawodowym/stopniem naukowym ani liczbą dodatkowych zadań. Wypalenie wiąże się m.in. z utratą zaangażowania, poczucia skuteczności i rozczarowaniem pracą.
Bibliografia
Baka, Ł., Derbis, R. (2013). Związek wymagań w pracy z wypaleniem zawodowym i zaangażowaniem w pracy: pośrednicząca rola konfliktu praca–rodzina i wzoru zachowania A. Czasopismo Psychologiczne, 19(2).
Buchka, M., Hackenberg, J. (1987). Das Burn out Syndrom bei Mitarbietern in der Behindertenhilfe. Verlag Modernes Lernen.
Demerouti, E., Bakker, A.B., Nachreiner, F., Schaufeli, W.B. (2001). The job demands – resources model of burnout. Journal of Applied Psychology, 86(3).
Falba, A. (2015). Zespół wypalenia zawodowego wśród personelu medycznego oddziałów chirurgicznych [rozprawa doktorska]. Gdański Uniwersytet Medyczny, https://pbc.gda.pl/Content/51297/doktorat%20FALBA%20Agnieszka.pdf (17.09.2023).
Freudenberger, H. (1974). Staff burnout. Journal of Social Issues, 30(1).
Freudenberger, H., Richelson, G. (1980). Burn out: the high cost of high achievement. Anchor Press.
Gaweł-Luty, E. (2020). Nauczyciele akademiccy wobec problemu wypalenia zawodowego. Colloquium, 12(1).
Golembiewski, R.T., Munzenrider, R.F. (1988). Phases of burnout: developments in concepts and applications. Praeger Publishers.
Leiter, M.P. (1993). Burnout as a developmental process: consideration of models. W: W. Schaufeli, C. Maslach (eds.), Professional burnout: recent developments in theory and research (s. 237–250). Taylor & Francis.
Litzke, S.M., Schuh, H. (2007). Stres, mobbing i wypalenie zawodowe, tł. M. Wojdak--Piątkowska. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Maslach, C. (2000). Wypalenie w perspektywie wielowymiarowej. W: H. Sęk (red.), Wypalenie zawodowe – przyczyny, mechanizmy, zapobieganie (s. 13–31). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Maslach, C., Leiter, M.P. (2000). The truth about burnout: How organizations cause personal stress and what to do about it. John Wiley & Sons.
Maslach, C., Leiter, M.P. (2011). Prawda o wypaleniu zawodowym. Co robić ze stresem w organizacji. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Maslach, C., Schaufeli, W.B., Leiter, M.P. (2001). Job burnout. Annual Review of Psychology, 52.
Pines, A.M. (2000). Wypalenie – w perspektywie egzystencjalnej. W: H. Sęk (red.), Wypalenie zawodowe: przyczyny i zapobieganie (s. 32–57). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Pines, A.M., Aronson, E. (1983). Antecedents, correlates, and consequences of sexual jealousy. Journal of Personality, 51(1).
Schaufeli, W.B., Leiter, M.P., Maslach, C. (2009). Burnout: 35 years of research and practice. The Career Development International, 14(3).
Zbyrad, T. (2005). Wypalenie zawodowe jako syndrom zawodów służebnych. Społeczeństwo i Rodzina, 2(4).
